ანალიტიკოსი გია ხუხაშვილი მიიჩნევს, რომ პრემიერ-მინისტრი გიორგი კვირიკაშვილი სამთავრობო გუნდში სისტემურ ცვლილებებს აგვიანებს, რადგან, მისი აზრით, დღევანდელი ხელისუფლების უმთავრესი პრობლემა სწორედ მმართველობით მენეჯმენტშია. პრემიერ-მინისტრის ყოფილი მრჩეველი ფიქრობს, რომ ახალ პრემიერს საზოგადოებაში ნდობის კრედიტი გააჩნია, თუმცა, თუკი მოქმედებას დროულად არ დაიწყებს, დროთა განმავლობაში ვითარების მძევალი გახდება.

ხუხაშვილი "გაზპრომთან" მოლაპარაკებას მეტწილად ნეგატიურად აფასებს, თუმცა ამბობს, რომ საბოლოოდ ყველაფერი შედეგზე იქნება დამოკიდებული. მისი აზრით, ხელისუფლება ამ ეტაპზე არც "გაზპრომთან" მოლაპარაკებისთვისაა მზად და არც რუსეთის ხელისუფლებასთან, ამიტომ ექსპერტი ამ მოლაპარაკების შესაძლო პოზიტიურ შედეგებს საეჭვოდ მიიჩნევს.

"გაზპრომთან" მოლაპარაკების, ეროვნული ვალუტის საგანგაშოდ გაუფასურებისა და ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკური მოლენების შესახებ "მთელი კვირა" გია ხუხაშვილს ესაუბრა.

"მთელი კვირა": უკანასკნელი დღეების განმავლობაში ეროვნული ვალუტის გაუფასურებამ რეკორდულ ნიშნულს მიაღწია, თუმცა, სამთავრობო გუნდში სიმშვიდისაკენ მოგვიწოდებენ და ამბობენ, რომ ამ პროცესზე პანიკაც მოქმედებს, რომელსაც გარკვეული ძალები საზოგადოებაში მიზანმიმართულად თესავენ. თქვენ როგორ აფასებთ ამ პროცესს?

გია ხუხაშვილი: მთავრობას თავისი როლი აქვს და ბუნებრივია, ის ასეც უნდა ლაპარაკობდეს. ვფიქრობ, ჩემი მხრიდანაც კი არ იქნება მართებული ხელი შევუწყო ამ პროცესის დრამატიზაციას, რადგან ჩვენ უნდა გვესმოდეს, რომ ამ დინამიკური გაუფასურების გარდა, ობიექტურ ფაქტორებთან ერთად, ფსქოლოგიური ფაქტორები ჩნდება, აქ კი ნებისმიერი გადაჭარბებული განცხადება, თუნდაც ადეკვატური, შესაძლოა პანიკური განწყობის მიზეზი გახდეს.

აქედან გამომდინარე, ძალიან პრაგმატული მიზნით, ზედმეტი განცხადებებისგან თავს შევიკავებდი, რათა დამატებითი დაძაბულობა არ შეიქმნას.

თუმცა, მეორე მხრივ, მთავრობას ზომიერებისკენაც მოვუწოდებდი, რადგან საზოგადოების პანიკის ფონზე "ცხოვრება მშვენიერია" არ უნდა იძახონ, ეს მეორე გადამლაშება იქნება.

ბუნებრივია, რეალურად რთული ვითარებაა, რაზეც დიდწილად გარე ფაქტორები მოქმედებს. ჩვენ ვიცით რა ხდება რუსეთსა და აზერბაიჯანში, ეს ქვეყნები კი ჩვენი ძირითადი სავაჭრო პარტნიორები არიან. ცხადია, იქ მიმდინარე მოვლენები, რაც ნავთობის ფასის კლებას უკავშირდება, ქართულ ბაზარზეც აისახება.

შესაძლოა ტყემალაძის განცხადება ცინიკურად ჟღერდეს, თუმცა ლოგიკა ამაშიც არის.

პრინციპში, მომხმარებლისთვის მთავარი ლარის გაუფასურება არ არის. თუ ჩვენ იპოთეკარებსა და სერიოზულ ჯგუფებს არ ჩავთვლით, რომელთაც საკუთრივ დევალვაციის გამო უკვე პრობლემა ექმნებათ, ვგულისხმობ მათ, ვინც სავალუტო კრედიტებზეა დამოკიდებული, სხვა მომხმარებლისთვის ეს მთავარი არ არის. მათთვის მნიშვნელოვანია დევალვაცია ფასების ზრდაში არ გადაიზარდოს და მძაფრი ინფლაციური მოვლენები არ განვითარდეს. ალბათ ტყემალაძე ამას გულისხმობდა, თუმცა, გამომდინარე იქიდან, რომ ჩვენ მომხმარებელი ქვეყანა ვართ, შეუძლებელია ამან ინფლაციური დაწევა არ გააძლიეროს.

"მ.კ.": რას უნდა ველოდოთ სამომავლოდ, სადამდე შეიძლება ეს პროცესი გაგრძელდეს და როგორ უნდა იმოქმედოს ასეთ შემთხვევაში ხელისუფლებამ?

გ.ხ.: სამწუხაროდ, ჩვენი სამომხმარებლო კალათა იმპორტით კომპლექტდება. ამიტომ დევალვაციის კვალდაკვალ იმპორტი ძვირდება, რაც სამომხმარებლო კალათის წონის ნელ-ნელა დამძიმებას იწვევს. თუმცა, ამის პარალელურად, შემარბილებელი ფაქტორებიც არსებობს, იგივე ნავთობის დაბალი ფასები, ხორბლის დაბალი ფასები და ზოგიერთი სხვა სამომხმარებლო პროდუქტის ფასების გაიაფება. ეს ინფლაციურ პროცესებს აყოვნებს, მაგრამ არა საკმარისად.

რაც შეეხება ტენდენციას, ის ძალიან ცუდია, რადგან ვერ ვხედავ იმ სისტემურ ფაქტორებს, რითაც შეიძლება სავალუტო ბირჟაზე მოთხოვნა-მიწოდება დაბალანსდეს. ამის მიზეზი კი, სამწუხაროდ, სუსტი ეკონომიკური განვითარება გახლავთ.

ანუ, უფრო მკაფიოდ რომ ავხსნათ, ჩვენ ქვეყნის შიგნით თვითკმარი არ ვართ, მათ შორის ამ კუთხით არსებული უსაფთხოების თვალსაზრისით, რათა დევალვაციის პროცესებთან ერთად, ფასების ზრდა სენსიტიური არ იყოს.

ვითარება რთულია. ვერ გეტყვით ეს სადამდე შეიძლება გაგრძელდეს, რადგან ვერ ვხედავ იმ ფაქტორებს, რამაც შესაძლოა ეს პროცესი გააჩეროს. მთავარია ასეთ ვითარებაში, როდესაც ბაზარი პანიკის ზღვარზეა და ფსიქოლოგიური ბარიერიც უკვე გადაილახა, რადგან ლარი ასეთ მდგომარეობაში საქართველოს ისტორიაში არ ყოფილა, ეროვნულმა ბანკმა მაქსიმალური აქტიურობა გამოიჩინოს, რათა პანიკა არ დაიწყოს.

არც იმ პოლიტიკის მომხრე ვარ, რომ მთელი რეზერვები კურსის დასაჭერად გამოიყენოს, მაგრამ იმდენი ინტერვენცია მაინც უნდა განახორციელოს, რომ ეს ყველაფერი პანიკაში არ გადაიზარდოს.

"მ.კ.": "გაზპრომთან" მოლაპარაკებას როგორ აფასებთ, რამდენად შედეგიანი შეიძლება გახდეს ქვეყნისთვის ეს პროცესი?

გ.ხ.: ბუნებრივია, კითხვები ამ თემის ირგვლივ მაქვს, თუმცა, არც ამ შემთხვევაში მოვახდენდი ზედმეტ დრამატიზებას.

შორს ვარ იმ აზრისგან, რომ საკითხის პოლიტიზება მოვახდინოთ და კატასტროფული სურათი დავხატოთ. რეალურად, საქართველოს ხელისუფლება ამ მოლაპარაკებით სერიოზული რისკის ზონაში შევიდა, თუმცა, ეს რისკი აცილებული მას შემდეგ იქნება, თუკი მოლაპარაკება კარგად დასრულდება. თუმცა, რადგან უკვე ამ ფაზაში შესულია, არ მინდა, მიმდინარე მოლაპარაკებები ზედმეტად გავაკრიტიკო, ყველაფერი შედეგებით გამოჩნდება.

აი, მაგალითად, დავანებოთ თავი ყველაფერ სხვას, ამ ურთიერთობასა და სტრატეგიას, ჩვენ წლების განმავლობაში რუსებს ტრანზიტის ღირებულების გამო დემონსტრაციულად არ ველაპარაკებოდით, თუმცა, როდესაც საქართველოს ხელისუფლებამ რუსეთთან დალაპარაკება სხვა თემებზე დაიწყო, ბუნებრივია, რუსეთმა ეს საკითხი დღის წესრიგში შემოიტანა და საკმაოდ უხერხული მდგომარეობა შეიქმნა.

ახლა ჩვენ ამ მოლაპარაკების შედეგად მივიღებთ იმას, რომ მონეტიზაცია მოხდება ან არ მოხდება, მაგრამ ჩვენ მიერ მიღებული შემოსავლები ტრანზიტიდან შემცირდება, ანუ, იმ 10%-ზე ნაკლები იქნება. ვფიქრობ, ეს უკვე ხელისუფლებასთან საპრეტენზიო იქნება. რამდენადაც მესმის, მოლაპარაკების ინიციატივა ჩვენი მხრიდან მოდიოდა, ხოლო თუ ამ პროცესს რაიმე გაუარესება მოჰყვა, ბუნებრივია, ამის შემდეგ კითხვები დაისმება. იმედი მაქვს, ეს ასე არ იქნება.

"მ.კ.": ამ თემაზე საუბრისას როგორც ოპოზიციურ ძალებს, ისე საზოგადოების ნაწილს ერთი და იგივე შენიშვნა აქვს - ნაკლები ინფორმირება. როგორ ფიქრობთ, რამდენად ღიაა ეს პროცესი საზოგადოებისთვის და თუ იზიარებთ ამ შენიშვნას?

გ.ხ.: არ ვემხრობი იმ აზრს, რომ ხელისუფლება ვალდებულია ამ თემაზე ყოველდღე ახსნა-განმარტება გასცეს, რადგან, ბუნებრივია, ამ მოლაპარაკებაში კომერციული ინტერესია, გარკვეულ ვადებში კი მხარეებს ვალდებულება აქვთ ყველა ნაბიჯზე ხმამაღლა არ ისაუბრონ. ასე რომ, ამ ნაწილში პრობლემას ვერ ვხედავ.

თუმცა, როდესაც მოლაპარაკება დასრულდება, რა თქმა უნდა, ენერგეტიკის სამინისტროს ანგარიშის ჩაბარება მოუწევს, ხოლო თუ ჩვენ ამ ანგარიშში ეკონომიკური და პოლიტიკური ხასიათის ზარალი დავინახეთ, მერე, ბუნებრივია, ამაზე ვიღაცას პასუხისმგებლობის აღება მოუწევს.

"მ.კ.": "გაზპრომთან" მოლაპარაკებამ საზოგადოების ნაწილის პროტესტი გამოიწვია, დედაქალაქსა და რეგონებში რამდენიმე აქციაც კი გაიმართა. მოქალაქეები და არა მხოლოდ ზოგიერთი პოლიტიკოსი ამბობენ, რომ "გაზპრომთან" ურთიერთობა ქვეყნის ევროპულ კურსსა და ორიენტაციას ეჭვქვეშ აყენებს, რამაც შესაძლოა ჩვენს ევროპელ პარტნიორებთან ურთიერთობა გაგვიფუჭოს. თქვენ როგორ უყურებთ ამ მოსაზრებას, რამდენად ახლოსაა ეს აზრი რეალობასთან?

გ.ხ.: საერთოდ ჩვენი უბედურება ისაა, რომ ორი ჭეშმარიტება არსებობს და სინამდვილეში არც ერთი ჭეშმარიტება არაა. ამ შემთხვევაშიც არსებობს ორი მონოლოგი - ერთი ამბობს, რომ "გაზპრომთან" მოლაპარაკება დიადი მომავლის მომასწავებელია, მეორე კი მიიჩნევს, რომ ამით ქვეყანა დაიქცევა, რეალურად კი არც ერთია სწორი და არც მეორე.

თუ სახელმწიფო ინტერესებს უყურებ, მაშინ მოლაპარაკება ყველასთან უნდა შეგეძლოს და მათ შორის მტრებსაც უნდა ელაპარაკო, რადგან ნებისმიერი კონფლიქტი რაღაცით სრულდება და ეს სწორად მოლაპარაკებაა. არდალაპარაკება კი გამოსავალი არაა.

რა თქმა უნდა, მოლაპარაკება შეიძლება, თუმცა ყველაფერი, როგორც უკვე გითხარით, შედეგზეა დამოკიდებული.

იქნება ეს შედეგები ქვეყნისთვის საზიანო, როგორც სტრატეგიული თვალსაზრისით, ისე პოლიტიკური და ეკონომიკური, თუ სასიკეთო? - ყველაფერი ამაზეა დამოკიდებული. მე რომ მკითხოთ, დღეის მდგომარეობით, "გაზპრომთან" ასეთ სისტემურ მოლაპარაკებაში არ შევიდოდი. ეს საკითხი დიდ პოლიტიკურ ჭრილში რომ განვიხილოთ, დღევანდელი ხელისუფლება არ არის მზად პუტინთან სალაპარაკოდ, რადგან ამ მოლაპარაკებით მხოლოდ წავაგებთ. ვფიქრობ, "გაზპრომთან" მოლაპარაკების დაწყება ძალიან სახიფათო იყო.

არ ვამბობ, რომ ამ მოლაპარაკების დამწყებს ცუდი უნდოდა ქვეყნისთვის, მაგრამ ამ პროცესში სხვადასხვა დონის ძალები არიან ჩართული, რომლებიც იმდენად არაადეკვატურნი არიან, რომ "გაზპრომთან" მოლაპარაკებით მოგება ძალიან საეჭვოა.

როცა ასეთ ნაბიჯს დგამ, საამისოდ ძალიან კარგად უნდა მოემზადო. ვხედავ, რომ ხელისუფლება ამ მოლაპარაკებისას მაინცდამაინც ადეკვატურად მზად არ იყო. მთავრობა ვერ აფასებდა, რამდენად დიდ რისკს შექმნიდა ეს მოლაპარაკება და სადამდე შეიძლება ეს ურთიერთობა წასულიყო.

თუმცა, კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, რომ ამის გამო კრიტიკა არ ღირს. თუ ეს მოვლენები ჩვენს საზიანოდ განვითარდა, ხელისუფლებას ამას შეცდომად უფრო ჩავუთვლიდი, ვიდრე დანაშაულად. თუმცა, რა თქმა უნდა, სჯობს, მოლაპარაკებაზე მაშინ წახვიდე, როცა რაღაც კოზირები გიჭირავს და არა მარტივი კომერციული ინტერესით დაიწყო, ამ არასერიოზულობით კი თავი ძალიან სახიფათო პოლიტიკაში გაყო. ვფიქრობ, ასეთი რისკი მართლაც არსებობს.

"მ.კ.": მმართველი კოალიციის საარჩევნო სიის დაკომპლექტებაზეც მინდა გკითხოთ. საპარლამენტო უმრავლესობაში აცხადებენ, რომ 2016 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის კოალიციის შემადგენლობაში პარტიულ სუბიექტებად "მწვანეთა პარტიისა" და "სოციალ-დემოკრატების" შესვლის დიდი შანსია. თქვენ რას ფიქრობთ, როგორ დაკომპლექტდება საარჩევნო სია?

გ.ხ.: ეს წმინდა ფორმალური საკითხია, რადგან ეს პარტიები კოალიციის სიაში ისედაც იყვნენ. ჩემი აზრით, ჟორჟოლიანისა და გაჩეჩილაძის პარტიებზე საუბარი ძალიან ხმამაღალი ნათქვამია. დავიღალეთ ამ ერთკაციანი პარტიებით. თუ კოალიციის მათით გამრავლება უნდათ, კი ბატონო, გამრავლდნენ, მაგრამ არც ერთსა და არც მეორეს ამ ქვეყანაში პულსი არ გასინჯვიათ და რაზე ვილაპარაკოთ, ეს ძალიან არასერიოზულია.

"მ.კ.": პრემიერ-მინისტრმა გიორგი კვირიკაშვილმა მისი დამტკიცების პერიოდში სამთავრობო გუნდში შესაძლო ცვლილებების განხორციელება არ გამორიცხა და თქვა, რომ სამომავლოდ ეს მოსალოდნელი იქნება, თუმცა, რაიმე ძირეული ცვლილება ჯერ არ მოუხდენია. როგორ აფასებთ ზოგადად ახალი პრემიერის პოლიტიკას და რას ფიქრობთ, როდისთვის უნდა ველოდოთ მინისტრთა კაბინეტში ცვლილებებს?

გ.ხ.: პრემიერ-მინისტრის მიმართ გარკვეული სიმპათია მაქვს, რადგან ის ჭკუადამჯდარი, პოზიტიური, ადეკვატური ადამიანია. დღეის მდგომარეობით, მას გარკვეული ნდობის კრედიტი ნამდვილად აქვს, თუმცა, ეს ყველაფერი ადამიანური აღქმა და პირადი დამოკიდებულებაა.

რაც შეეხება კითხვას იმის შესახებ, თუ როგორი პოლიტიკური ლიდერია გიორგი კვირიკაშვილი, ამგვარ პასუხს გაგცემთ - რეალურ პოლიტიკაში ეს სხვა ჭრილია, რადგან მას თავი ჯერ არ გამოუვლენია. მან უნდა დაამტკიცოს, რომ მართლა პრემიერ-მინისტრია, ისევე, როგორც უნდა დაამტკიცოს პოლიტიკური ლიდერობა, თუ, რა თქმა უნდა, პარტიული საქმიანობა მოუწევს. ჯერ ეს გზა გასავლელი აქვს.

ვფიქრობ, დღეის მდგომარეობით, პრემიერი მენეჯმენტის სისტემაში ცვლილებებს უკვე აგვიანებს, რადგან აღმასრულებელ ხელისუფლებაში სახელებისა და გვარების პრობლემა კი არ გვაქვს, პრობლემა მმართველობით სისტემაშია. მგონია, რომ ეს პროცესი ძალიან იწელება, საბოლოო ჯამში კი, თუ არ იჩქარა და კონკრეტული ნაბიჯები არ გადადგა, მათ შორის პერსონალური გადაადგილებები არ განახორციელა, რათა ერთი გუნდი შეკრას და მთავრობა უფრო მობილური გახადოს, მაშინ დროთა განმავლობაში ისიც ვითარების მძევალი გახდება, რაზეც ძალიან გული დამწყდება. პირდაპირ გეუბნებით, ეს ადვილი არ იქნება, თუმცა კვირიკაშვილმა უნდა დაამტკიცოს, რომ ის ნამდვილი პრემიერ-მინისტრია.