კონფლიქტოლოგი მამუკა არეშიძე დარწმუნებულია, რომ კუდ-ის ყოფილი მაღალჩნოსანი გიორგი დგებუაძე, იგივე "მასტერა", რომლის ექსტრადირებაც საქართველოში გუშინ განხორციელდა, მნიშვნელოვანი ინფორმატორი იქნება როგორც ჩანაწერების საქმეზე, ისე ბაჩო ახალაიასა და ვანო მერაბიშვილის წინააღმდეგაც.

"მასტერა", არეშიძის თქმით, შსს-ს მაშინდელი ხელმძღვანელობის ნდობით აღჭურვილი პირი იყო და განსაკუთრებით მნიშვნელოვან დავალებებსაც ასრულებდა. მეტიც, ექსპერტის ინფორაციით, 2013 წელს დგებუაძე საქართველოს ხელისუფლებას ფარული ჩანაწერების გადაცემის სანაცვლოდ მასზე ძიების შეწყვეტასაც სთხოვდა.

"რეზონანსთან" ინტერვიუში არეშიძე ბრიუსელის ტერაქტსაც ეხმაურება და მიიჩნევს, რომ საქართველოში მსგავსი ტერაქტის საშიშროება ნაკლებად არსებობს. მისი აზრით, ქვეყანაში უსაფრთხოების ნორმების გამკაცრება სწორი გადაწყვეტლება იყო. თუმცა ამბობს, რომ წარმოუდგენელია, ამით საფრთხე მთლიანად იქნას თავიდან აცილებული.

მამუკა არეშიძე: ისრაელშიც კი, სადაც უსაფრთხოების სისტემების შექმნაზე კოლოსალური თანხები იხარჯება და ყველაფერი კეთდება საიმისოდ, რომ რიგითი ადამიანები დაცულები იყვნენ, ტერაქტები მაინც ხდება. სამწუხაროდ, არაა მოფიქრებული უნივერსალური ღონისძიება, რომელიც კონკრეტულ ტერორისტს გააუვნებელყოფს. უსაფრთხოების სისტემების დამსახურებით მსოფლიომ ბევრი ტერაქტი აირიდა თავიდან, მაგრამ მაინც ხდება და ამის დასტურია ბრიუსელის გუშინდელი მოვლენებიც.

საქართველოში კი რამის გაკეთება კიდევ უფრო რთულია, რადგან ჯერჯერობით ჩვენთან უსაფრთხოების ის სისტემებიც არაა შექმნილი, რაც სხვა ქვეყნებში უკვე ამოქმედებულია. აეროპორტსა და ზოგიერთ სტრატეგიულ ადგილას შესაძლოა არის, მაგრამ მთლიანობაში, ეს სისტემა დაუხვეწავია.

"რეზონანსი": აეროპორტი და მეტრო განსაკუთრებული რისკის ზონად უნდა მივიჩნიოთ?

მ.ა: რა თქმა უნდა. მგზავრობა განსაკუთრებული საფრთხის შემცველია. თუმცა, ობიექტურად უნდა ითქვას, რომ საქართველო არც ისე წინაა იმ ქვეყნების რიგში, სადაც მოქალაქეებზე თავდასხმა შეიძლება მოხდეს.

"რ": თქვენი აზრით, რატომ იქცა ტერორისტების სამიზნე ამჯერად ბრიუსელი?

მ.ა: იმიტომ, რომ ბელგიამ საფრანგეთს ტერორიზმში ბრალდებული პიროვნება გადასცა, პარიზის ტერაქტების ერთ-ერთი მთავარი მონაწილე. დარწმუნებული ვარ, ამას ოფიციალურად თავადაც იტყვიან. გარდა ამისა, ბელგია ევროპის გულია, სწორედ იქაა განლაგებული ევროკავშირის ცენტრალური შტაბბინა. დარწმუნებული ვარ, ამიტომაც შეუტიეს ბრიუსელს.

საქართველოში კი, უახლოეს მომავალში ასეთი ტიპის ტერაქტებს არ ვვარაუდობ. თუმცა, არაა გამორიცხული, რომ ვინმემ თავდასხმა საქართველოში განლაგებულ საერთაშორისო წარმომადგენლობებზე მოინდომოს.

"რ": საქართველოში "მასტერას" ექსტრადაცია განხორციელდა. რამდენად მნიშვნელოვანი ინფორმატორია იგი ჩანაწერების საქმეზე?

მ.ა: მისი ექტსრადირების საკითხი ბევრად ადრე იყო დაყენებული. ზუსტად საქართველოს მოთხოვნით დააკავეს იგი 2014 წელს. მას მერე ორი წელი გავიდა. პროკურატურა ამბობს, რომ დგებუაძეს ჩანაწერებთან პირდაპირი კავშირი არ აქვს და იგი ნავთლუღის სპეცოპერაციის საქმეზეა დაკავებული.

თუმცა მე გეტყვით იმას, რომ 2013 წელს, როცა დგებუაძემ ჰოლანდიას თავი შეაფარა, მას ჰქონდა მცდელობა საქართველოს ხელისუფლების ზოგიერთ წარმომადგენელთან ამ ფირებით ევაჭრა.

მე ის ქალაქიც ვიცი, საიდანაც იგი ხელისუფლებასთან კონტაქტობდა - ბრიუსელი. როგორც ჩანს, ეს კონტაქტი მისთვის ნაყოფიერად არ დასრულდა და მასთან არ ივაჭრეს. სწორედ ამის შემდეგ დააკავეს ის და მერე უკვე საქართველომ მისი გადმოცემაც მოითხოვა. ასე რომ, რამდენადაც ჩემთვის ცნობილია, იგი პირდაპირ კავშირშია ამ ფირების საქმესთან. როგორ ჩაუვარდა ხელში ჩანაწერები, ეს გამოძიებამ უნდა დაადგინოს.

"რ": ანუ, საქართველოს ხელისუფლებას დგებუაძე ამ ფირების გადმოცემის სანაცვლოდ მასზე ძიების შეწყვეტას სთხოვდა?

მ.ა: კი, ასეა. ერთი მცდელობა "მასტერას" ჰქონდა ბრიუსელიდან და მეორე, მეგის ქარდავას სოჭიდან. როგორც ჩანს, ვაჭრობა არც მასთან შედგა. ეს ჩემთვის ჯერ კიდევ 2013 წელს იყო ცნობილი.

"რ": ვისთან ჰქონდათ მათ კონტაქტი?

მ.ა: რასაკვირველია ისინი მთელ ხელისუფლებას არ დაუწყებდნენ ვაჭრობას. კონკრეტულ პიროვნებებთან კონტაქტობდნენ. გვარები არ ვიცი.

"რ": ეს ინფორმაცია საიდან გაქვთ?

მ.ა: ეს ინფორმაცია მაშინ ძალოვანი სტრუქტურებიდან შევიტყვე.

"რ": ანუ, შეიძლება ითქვას, რომ ჩანაწერებთან დაკავშირებით დგებუაძე ძალიან მნიშვნელოვანი ინფორმატორია?

მ.ა: ეს ვაჭრობა სულ რომ არ ყოფილიყო, დგებუაძე შსს-ს მაშინდელ ხელმძღვანელობასთან იმდენად დაახლოებული იყო, რომ გამორიცხულია, დაწრვილებით არ სცოდნოდა, რა ხდებოდა ჩანაწერებთან დაკავშირებით. იგი განსაკუთრებით მნიშვნელოვან დავალებებს ასრულებდა. აქედან გამომდინარე, დარწმუნებული ვარ იგი ჩანაწერებზე ყველაფრის საქმის კურსში იყო.

"რ": გამოდის, რომ იგი მნიშვნელოვანი ინფორმატორია ახალაიასა და მერაბიშვილის წინააღმდეგაც.

მ.ა: რასაკვირველია. ამ ადამიანმა ყველაფერი იცოდა, რაც მაშინ შსს-ში ხდებოდა. დარწმუნებული ვარ, მას ბევრი უკანონობის თაობაზე შეუძლია მოყვეს, რაც მაშინ იქ ხდებოდა.

"რ": "მასტერამდე" საქართველოს პროკურატურამ გაქცეული ყოფილი მაღალჩინოსნების დაკავებისა თუ ექსტრადაციის საკთხში არაერთხელ განიცადა კრახი. რა იყო ამის მიზეზი და რატომ დადგა ახლა განსხვავებული შედეგი? უკეთ მოინდომეს?

მ.ა: კეზერაშვილის თემას მოგიყვანთ მაგალითად. მაშინ პარადოქსული სიტუაცია შეიქმნა. ჯერ ერთი, კეზერაშვილის საქმეზე საფრანგეთში თარატინა ფურცელი გააგზავნეს. გარდა ამისა, მაშინ უფრო მეტი ბრალი კეზერაშვილის ერთ-ერთ ნათესავს ჰქონდა წაყენებული, რომელიც დაკავების მომენტში კეზერაშვილთან ერთად იყო. ფრანგ სამართალდამცავებს ამ ნათესავის უკანონო ქმედებებზე იარაღით ვაჭრობის საქმეში უფრო მეტი ინფორმაცია ჰქონდათ, ვიდრე კეზერაშვილზე. ისიც ვიცი, რომ ისინი გაოცებულებიც კი იყვნენ, რადგან ინფორმაცია მათ საქართველოდან კეზერაშვილზე მიუვიდათ და არა მის ნათესავზე.

თანაც, როგორც აღვნიშნე, კეზერაშვილზე აბსოლუტურად უსუსური დოკუმენტი გაგზავნეს. მავანს შეიძლება ეს არაპროფესიონალიზმად მოეჩვენოს, მაგრამ მე დავამატებდი, რომ არაპროფესიონალიზმთან ერთად ეს "მეხუთე კოლონის" ქმედების შედეგიც იყო, რომელიც საქართველოს სამართალდამცავ ორგანოებში მაშინ უფრო ძლიერი იყო, ვიდრე ახლა. თუმცა, ახლაც არის.

"რ": დაანონსებულია, რომ ჩანაწერები კიდევ გავრცელდება. ეს თქვენი აზრით ვის წისქვილზე ასხამს წყალს და ვის რეიტინგს ურტყამს პირველ რიგში?

მ.ა: პირველ რიგში, ხელისუფლების რეიტინგს. ეს ჩანაწერები კონკრეტული პირების წინააღმდეგ არ გამოუყენებიათ. არც ის მგონია, რომ იმ ოპოზიციურ პარტიას, რომლის წარმომადგენელზეც ჩანაწერი იყო, ამით სერიოზული დარტყმა მიადგა. აქედან გამომდინარე, სამიზნე სხვა იყო. პირველ რიგში კი საქართველოს ხელისუფლება, რომელიც ჩიხურ სიტუაციაში აღმოჩნდა.

საზოგადოებამ ხელისუფლებას ბრალად წაუყენა არა ის, რომ ასეთი ტიპის ინფორმაცია გავრცელდა, არამედ ის, რომ მან თავის დროზე "მეხუთე კოლონა" არ ამოძირკვა, რომელიც სამართალდამცავ სტრუქტურებში მოქმედებდა. ასევე ის, რომ არ გასამართლდნენ ის პირები, რომლებიც ამ ტიპის ვიდეოდოკუმენტების შექმნაში იყვნენ დამნაშავენი. ასეთი სულ 40-50 კაცი იყო და ხელისუფლებამ მათი სახელები და გვარებიც გადასარევად იცოდა და დანაშაულის ხარისხიც.

რაც შეეხება იმას, თუ ვის წისქვილზე დაასხა ჩანაწერებმა წყალი, შემიძლია ვთქვა, რომ "ნაცმოძრაობის" წისქვილზე დაასხა, ასევე, საქართველოს მტრების როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე ქვეყნის გარეთ. აქ ხელისუფლების ავკარგიანობაზე კი არაა საუბარი, არამედ იმაზე, რომ ასეთი ტიპის ჩანაწერების გავრცელება ქვეყანაში არასტაბილურ მდგომარეობას ქმნის და მოქალაქეებში დაუცველობის გრძნობას აჩენს. საბოლოოდ კი, ხელისუფლებასა და ხალხს შორის კავშირი ირღვევა. ეს კი ქვეყნისთვის ძალიან ცუდია.

"რ": რატომ არ ამოძირკვა თავიდანვე ხელისუფლებამ "მეხუთე კოლონა" თქვენი აზრით?

მ.ა: იმიტომ, რომ ახალი ხელისუფლებისათვის ამის გაკეთება რთული იყო. მაშინ მიხეილ სააკაშვილივით უნდა მოქცეულიყვნენ, რომელმაც ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე შსს-ს რიგებიდან უმრავლესობა გაუშვა. მე მაგალითად ვიყავი მომხრე, რომ ამ ხელისუფლებასაც ყველა გაეშვა და პასუხისმგებლობაში მიეცა ის პირები, რომლებიც ამგვარ საქმეებში იყვნენ ეჭვმიტანილნი.

ხელისუფლებისათვის კი, როგორც ჩანს, ამის გაკეთება რთული აღმოჩნდა. ეს ხალხი სტრუქტურებში დარჩნენ და თავიანთი პატრონების დავალებას ასრულებდნენ. პატრონებს იმიტომ ვამბობ, რომ დარწმუნებული ვარ, ბევრ მათგანზე საქართველოდან გაქცეულ მაღალჩინოსნებს კომპრომატები ჰქონდათ. სწორედ ამ კომპრომატების მეშვეობით მართავდნენ ამ ხალხს. ამიტომაც იყო რთული ამის გაკეთება. ხელისუფლების ზოგიერთი წარმომადგენელი ასეთ ადამიანებთან თანამშრომლობდა კიდეც. თუმცა არ გაითვალისწინეს, რომ ადამიანები, რომლებიც კომპრომატებით იმართებიან და ერთხელ უკვე გაყიდული არიან, მეორედაც იმავეს გააკეთებენ და მივიღეთ შედეგი, რომელიც გვაქვს.

"რ": საზოგადოება ამ ჩანაწერების გავრცელებაზე პასუხისმგებლობას ხელისუფლებას აკისრებს და კონტროლსაც მას სთხოვს. რამდენად შესაძლებელია თქვენი აზრით ამის გაკონტროლება?

მ.ა: ძალიან რთულია, ფაქტობრივად წარმოუდგენელია, საზოგადოება სწორად იქცევა, როცა ხელისუფლებას მწვავე რეაგირებას და ამ პროცესის ლიკვიდაციას სთხოვს, მაგრამ ამ სიტუაციის ლიკვიდაცია ძალიან რთულია. როგორც ირკვევა, ეს ჩანაწერები სპეცსამსახურების თანამშრომლებს მაშინვე გაუმრავლებიათ და ისინი ისეთი ხალხის ხელში აღმოჩნდა, რომელზეც ამას არავინ ელოდა. ჯამალაშვილისა და ღურწკაიას დაპატიმებამაც ცხადყო, რომ ეს ჩანაწერები ისეთი ხალხის ხელშიც კია, ვისაც ამასთან პირდაპირი შეხება წესით არ უნდა ჰქონოდა. ასე რომ, ამის ლიკვიდაცია ურთულესია. ჯერ ერთი ჩანაწერები ბევრია და მეორეც, ვის სად უნდა სდიონ, მსოფლიოს რომელ კუთხეში?

"რ": წინასაარჩევნოდ ამ თემის კიდევ უფრო გააქტიურებას ელოდებით?

მ.ა: რა თქმა უნდა. არა მხოლოდ წინასაარჩევნოდ, მომავალ წლებშიც ველოდები. სანამ ის ადამიანები, რომლებიც ამ ვიდეოებზე არიან ასახული პოლიტიკურ თუ საზოგადოებრივ სივრცეში აქტიურები იქნებიან, ამ ვიდეოებით შანტაჟი მანამდე გაგრძელდება. შეიძლება არ გამოაქვეყნონ, მაგრამ ამ ადამიანებს ყოველთვის დააშანტაჟებენ ფულის მოთხოვნისა თუ დავალების შესრულების მიზეზით. ესაა საშინელი მემკვიდრეობა, რომელიც ქვეყანას "ნაციონალურმა მოძრაობამ" დაუტოვა.