"შედეგები არარეალურად მიმაჩნია. ვერაფრით ვერ ვეგუები იმას, რომ ეს ხუთეული ასე გამოიყურება," - ასე აფასებს პოლიტოლოგი, კონსტიტუციონალისტი ვახტანგ ძაბირაძე აშშ-ის "საერთაშორისო რესპუბლიკური ინსტიტუტის" ("აირაი") მიერ ჩატარებული კვლევის შედეგებს პოლიტიკოსების რეიტინგის ნაწილში და ამბობს, რომ ყველაზე მეტად მას პაატა ბურჭულაძის პირველ ადგილზე გასვლა აეჭვებს.

განსაკუთრებით კი იმ ფონზე, რომ ეს შედეგები სულ ცოტა ხის წინ გამოქვეყნებული "ეროვნულ-დემოკრატიული ინსტიტუტის" ("ენდიაი") შედეგებისგან რადიკალურად განსხვავდება.

"მთელ კვირასთან" ინტერვიუში პოლიტოლოგი აცხადებს, რომ "აქ რაღაც ისე ვერ არის". უფრო ზუსტად კი, მისი აზრით, ორივე კვლევა კონკრეტულ მიზნებს ემსახურებოდა და არა საზოგადოების აზრის გამოვლენას.

ვახტანგ ძაბირაძე: გამიჭირდება ვთქვა, თუ რომელი კვლევა უფრო ახლოს დგას ჭეშმარიტებასთან. გულწრფელად რომ გითხრათ, პროცენტებს მაინცადამაინც ვერ ვენდობი ხოლმე. თუმცა, კვლევის ამ ნაწილიდან გამოჩენილი ტენდენციები ვფიქრობ მართებული და სწორია. იგი წინა "ენდიაის" კვლევის ტენდენციებისაგან დიდად არ განსხვავდება. პროცენტებში სხვაობაა, თუმცა ტენდენციებში - არა. პარტიების პირველი სამეულის თანმიმდევრობა იქაც და აქაც ერთი და იგივეა. თუმცა, რამდენად შეეებამება ეს რეალობას და მითუმეტეს რამდენად იქნება იგი თანხვედრაში 6 თვის მერე მიღებულ შედეგებთან, ამის თქმა რთულია.

"მთელი კვირა": ამ შედეგების მიხედვით, "თავისუფალმა დემოკრატებმა" და "ლეიბორისტებმა" "პატრიოტთა ალიანსსა" და ბურჯანაძის "გაერთიანებულ დემოკრატებს" აჯობეს. ეს გასაკვირად ხომ არ გეჩვენებათ?

გ.ძ.: ამ პარტიებს რეიტინგი აქვთ. ჩემი აზრით, ეს სამი პარტია ("თავისუფალი დემოკრატები", "გაერთიანებული დემოკრატები" და პატრიოტთა ალიანსი") რეიტინგით დიდად ერთმანეთისგან არ განსხვავდებიან. მათ თანაბარი მხარდაჭერა უნდა ჰქონდეთ. მათ შორის რომელი იქნება პირველ ადგილზე, რომელი მეორეზე და რომელი მესამეზე - ამის თქმა რთულია.

"მ.კ.": რაც შეეხება რეიტინგული ლიდერების ხუთეულს, იგი ასე გამოიყურებოდა: პირველ ადგილზე პაატა ბურჭულაძე იყო, მეორეზე დავით სერგეენკო და შემდეგ ირაკლი ალასანია და პრეზიდენტი მარგველაშვილი თანაბარი შედეგებით. მათ კვირიკაშვილი მოსდევდა და მეხუთე ადგილზე დავით ბაქრაძე. ამაზე რას ფიქრობთ?

ვ.ძ.: ჩემი აზრით, ეს რეალობას არ შეესაბამება. არა თუ არ შეესაბამება, მგონია, რომ რეალობას საერთოდ აცდენილია. ხუთეულის ასეთ კონფიგურაციას საეჭვოდ მივიჩნევ.

ეს სია კარდინალურად განსხვავდება "ენდიაის" მიერ ჩამოყალიბებული სიისგან. პარტიების რეიტინგში მათ ტენდენციებში მაინც აქვთ თანხვედრა, ამ ნაწილში კი ეს ორი კვლევა ერთმანეთს სრულიად აცდენილია. ვის შეუძლია თქვას, რომ ამ კვლევებიდან რომელიმე სიმართლეს შეესაბამება?

"მ.კ": "აირაის" კვლევის ჩატარების პერიოდი იმ პერიოდს დაემთხვა, როცა კოალიცია იშლებოდა, როცა იგი "რესპუბლიკელებმა" და "ეროვნულმა ფორუმმა" დატოვეს თქვენი აზრით, ამას შეიძლებოდა თუ არა კვლევის შედეგებზე გავლენა მოეხდინა?

ვ.ძ.: ამას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეიძლება მივანიჭოთ მნიშვნელობა, როცა საქმე პარტიების რეიტინგს ეხება. როცა საქმე ლიდერებზეა და კვირიკაშვილი მეოთხე ადგილზეა, მხოლოდ ერთი კითხვაღა მიჩნდება - ეს კვლევა ნამდვილად საქართველოში ჩაატარეს?

"მ.კ.": კითხვა, რომელიც ლიდერების რეიტინგის გასაგებად მკვლევარებმა რესპოდენტებს დაუსვეს, ასე ჟღერდა - როგორია თქვენი განწყობა? შეიძლებოდა თუ არა კითხვის ასეთ ფორმულირებას შედეგებზე გავლენა მოეხდინა?

ვ.ძ.: არ მგონია, რომ კითხვის ასეთი ფორმულირების გამო მიიღეს ასეთი პასუხები. მთავარი განლაგებაა, რომელიც სრულიად წარმოუდგენელია. როგორც წეღან ვთქვი, ამ ნაწილში "ინდიაის" და "აირაის" კვლევები ცა და დედამიწასავით განსხვავდება. "ენდიაის" შედეგებში ბურჭულაძე საერთოდ არ ფიგურირებდა, აქ კი პირველ ადგილზეა.

ასეთი კატასტროფული სხვაობა შეიძლება იყოს დაახლოებით ერთი და იგივე პერიოდში ჩატარებულ ორ კვლევას შორის? მგონია, რომ აქ რაღაცა ისე ვერაა, როგორც უნდა იყოს.

"მ.კ.": ბურჭულაძის მაღალმა შედეგმა შეიძლება თუ არა, რომ მისი საპარლამენტო არჩევნებში მონაწილეობა განაპირობოს?

ვ.ძ.: შესაძლოა ეს გახდეს მისი არჩევნებში მონაწილეობის მიზეზი, მაგრამ ბურჭულაძის და მისი ფონდის წევრების ადგილას ამ კვლევას ცოტა კრიტიკულად შევხედავდი. სიმართლე რომ გითხრათ, შედეგები არარეალურად მიმაჩნია. ვერაფრით ვერ ვეგუები იმას, რომ ეს ხუთეული ასე გამოიყურება.

"მ.კ.": თქვენი წარმოდგენით კონფიგურაცია როგორი უნდა ყოფილიყო?

ვ.ძ.: მე ამ ორი გამოკითხვის ერთმანეთთან შედარება მაეჭვებს. ან ერთი ცდება ძალიან მწარედ, ან კიდევ მეორე. მე მაინც მგონია, რომ ორივე. ბაქრაძის პირველობისაც არ მწამს, მაგრამ რეალობასთან ეს უფრო ახლოს იყო, ვიდრე პოლიტიკურ ლიდერებში ბურჭულაძის პირველობა. ამიტომ ვერ ვხედავ, რომ აქ რეალობის რაიმე მარცვალია.

ჩემი აზრით, "ენდიაის" შედეგები იმისთვის იყო განკუთვნილი, რომ "ნაცმოძრაობის" შიგნით არსებული წინააღმდეგობები დაძლეულიყო. მაშინ იქ რამდენიმე ვერსია იყო სიის პირველ ნომერთან დაკავშირებით. მგონია, რომ ეს შეფასება ასეთი განწყობით იყო გაკეთებული. "აირაის" შედეგებში კი შეიძლება მიზანი ის იყო, რომ არჩევნებში კიდევ ერთი სუბიექტი - პაატა ბურჭულაძე ჩაერთოს. ას რომ, აქ უფრო კონკრეტულ მიზანს ვხედავ, ვიდრე პოლიტიკოსების რეალურ რეიტინგებს.

"მ.კ.": "აირაის" კვლევებით, "ქართულ ოცნებას" ხმას 32%, "ნაციონალურ მოძრაობას" კი 25% არ მისცემდა...

ვ.ძ.: აქ შეიძლება იფიქრო, რომ "ქართული ოცნებისადმი" დამოკიდებულება მკვეთრად შეიცვალა. შესაბამისად, გამოკითხულთა უმეტესობა, ვინც ადრე ამბობდა, რომ "ნაცმოძრაობას" არავითარ შემთხვევაში არ დაუჭერდა მხარს, დღეს უკვე "ოცნებას" ასახელებს.

უკეთესი ექნებოდა მათ რამდენიმე პარტიის დასახელება შესძლებოდათ და არა ერთის, რადგან როცა ადამიანები ამბობენ, რომ "ქართულ ოცნებას" არ დაუჭერენ მხარს, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ "ნაცმოძრაობას" დაუჭერენ. ანუ, შესაძლოა, არცერთს არ უჭერს მხარს, მაგრამ კითხვაზე პასუხად მხოლოდ ერთ პარტიას აფიქსირებს.

"მ.კ.": 22 მაისს რამდენიმე ადგილას, მათ შორის თბილისშიც ადგილობრივი თვითმმართველობის შუალედური არჩევნები გველის. იქნება თუ არა ეს ოქტომბრის არჩევნების ერთგვარი რეპეტიცია?

ვ.ძ.: შედეგები აუცილებლად საინტერესო იქნება. თუმცა, შუალედური არჩევნები, როგორც წესი, ხელისუფლებისთვის უფრო მომგებიანია ხოლმე, რადგან ხელისუფლებას თავისი მომხრეები მობილიზებული ჰყავს და არჩევნებზე მიჰყავს, ოპოზიციის ამომრჩეველი კი ამ დროს უფრო პასიურია.

განსაკუთრებით საინტერესოა "ქართულ ოცნებასა" და "ნაცმოძრაობას შორის" ბრძოლა. მათ აქტიური, მოტივირებული ამომრჩეველი ჰყავთ, რომლებიც არჩევნებზე მივლენ. დანარჩენი ოპოზიციურად განწყობილი და ნეიტრალური ელექტორატი კი ამ არჩევნებზე არ მივა.

"მ.კ.": თბილისში "ნაცმოძრაობას" კანდიდატი არ ჰყავს. ეს ცოტა უცნაურად ხომ არ გეჩვენებათ? რა შეიძლება იყოს ამის მიზეზი?

ვ.ძ.: შეიძლება ის, რომ ფრთხილობენ. შესაძლოა კანდიდატის დასახელება დღეს გარისკვად არ უღირდეთ, რადგან საპარლამენტო არჩევნები ძალიან ახლოსაა და რა თქმა უნდა, მოწინააღმდეგე ამ შედეგებს სათავისოდ გამოიყენებს.

"მ.კ.": წინასაარჩევნოდ შესაძლოა "მრეწველები" და "პატრიოტთა ალიანსი" გაერთიანდნენ. ეს არცერთმა მხარემ არ გამორიცხა. რამდენად მომგებიანი იქნება მათთვის გაერთიანება?

ვ.ძ.: დღევანდელი პოლიტიკური სიტუაციიდან გამომდინარე, ვფიქრობ, რაც მეტი ოპოზიციური პარტია შეძლებს გაერთიანებას, მათთვისვე უკეთესი იქნება. მე კი მგონია, რომ "პატრიოტთა ალიანსი", ბურჯანაძის პარტია, "თავისუფალი დემოკრატები" და ა.შ. ბარიერს ცალკეც გადალახავენ, მაგრამ ამის გარანტია მხოლოდ ორ პარტიას აქვს - "ნაციონალურ მოძრაობას" და "ქართულ ოცნებას".

სხვა პარტიებს გარანტია არ აქვთ, შანსი - კი. ამიტომ, ამ შანსს რომ არ ენდონ, განსაკუთრებით ისეთი პარტიები, რომელთა რეიტინგიც არცთუ დიდია და საგარეო თუ საშინაო ორიენტირების მიუხედავად გაერთიანდნენ, სწორი გადაწყვეტილება იქნებოდა. ჯერ ერთი, ასეთი გაერთიანება ამომრჩეველს არჩევნებზე უფრო მიიყვანდა და გარდა ამისა, ბარიერის გადალახვის გარანტია გაჩნდებოდა და ამომრჩეველთა ხმები არ დაიკარგებოდა. პარლამენტიც მრავალფეროვანი იქნებოდა. ანუ, ბევრი დადებითი რამ მოჰყვებოდა.

არ მგონია ერთი-ორი მანდატის გამო რომელიმე პარტიის მხრიდან გარისკვა ღირდეს. სჯობს, მათ პარლამენტში 2-3 და გარანტირებული ადგილი ჰქონდეთ, ვიდრე გარისკონ, 5-6 მანდატისთვის იბრძოლონ და ბარიერი ვერ გადალახონ.

სტრატეგიის თვალსაზრისითაც ასე ჯობია, რადგან ხელისუფლებისთვის რეალური ბრძოლა 2016 წლის შემდეგ დაიწყება. იმას ვგულისხმობ, რომ 2020 წლისთვის საარჩევნო სისტემა იცვლება და ხელისუფლების შეცვლა რეალური ხდება. ამიტომ, ახლა პარლამენტში ყოფნას ნებისმიერი პარტიისთვის ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს. ანუ, ახლა პარლამენტში მოხვედრით მათ ეძლევათ შანსი 2020 წელს ძალაუფლების ხელში ასაღებად იბრძოლონ. ამიტომ ვურჩევ ნებისმიერ ოპოზიციურ პარტიას გაერთიანებას. წმინდა პრაგმატული თვალსაზრისით ეს სწორი გადაწყვეტილება იქნებოდა.

"მ.კ.": ისეთი რადიკალურად განსხვავებული პარტიებისაც კი, როგორიც, მაგალითად, "თავისუფალი დემოკრატები" და "პატრიოტთა ალიანსი" არიან?

ვ.ძ.: დიახ, მე ასე ვფიქრობ. თუ, მაგალითად, "თავისუფალი დემოკრატები" პარლამენტს გარეთ დარჩებიან, მათი მომავალი კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგება. ახლა რომ წამყვანი ძალა ვერ იქნებიან, გასაგებია, მაგრამ 2020 წლისთვისაც ვერ იბრძოლებენ ხელისუფლებისთვის.

ამიტომ მათი მიზანი არა 2016 წლისკენ, არამედ 2020-სკენ უნდა იყოს მიმართული. მიზნების რეალიზებას კი მაშინ შეძლებენ, თუკი პარლამენტში იქნებიან. პარლამენტში მოხვედრა აუცილებელი პირობაა.