"მთავარი პოლიტიკური პროცესი არჩევნების შემდეგ წარიმართება. 2016 წლის არჩევნები 2012 წლისგან განსხვავებით, გამარჯვებულის მიმართ სერიოზული ეჭვის ქვეშ ჩაივლის. ეს აღარ არის 2012 წელი, როდესაც ამომრჩეველთა დიდი ნაწილი მოქმედებდა პრინციპით: ოღონდ კი ეს არა" - აცხადებს ფილოსოფოსი ზაზა ფირალიშვილი, რომელსაც "მთელი კვირა" ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ ვითარებაზე ესაუბრა.

"მთელი კვირა": როგორ შეაფასებდით ჯონ კერის ვიზიტს საქართველოში და უნდა ველოდეთ თუ არა ცვლილებებს?

ზაზა ფირალიშვილი: ცხადია, ჩვენთვის ძალზე მნიშვნელოვანი ვიზიტია როგორც საგარეო, ისე საშინაო პოლიტიკური ცხოვრების თვალსაზრისით. ესაა სრულიად ნათელი გზავნილი, რომ ამერიკის ხელისუფლებას არ განელებია ჩვენ მიმართ ინტერესი. ორ ქვეყანას შორის მემორანდუმი გაფორმდა, რომლის მნიშვნელობაც ძნელია, გადაჭარბებით შეფასდეს. იგი ძირითადად თავდაცვისა და ჩვენ მიერ აღჭურვილობის შეძენის თემას ეხება. თანაც ეს ვარშავის სამიტის წინ მოხდა.

ყველაფერი ეს ძალზე მნიშვნელოვანია, მითუმეტეს, რომ რუსულმა "რბილმა ძალამ" მოახერხა და ერთგვარი კორექტივები შეიტანა მოსახლეობის ნაწილის განწყობაში. ცხადია, ამერიკის ხელისუფლებას აინტერესებს, თუ რამდენად საიმედო პარტნიორია საქართველოს დღევანდელი ხელისუფლება, რამდენად საფუძვლიანია დეკლარირებული საგარეო პოლიტიკური კურსი და რამდენად შეუქცევადია დემოკრატიული პროცესები. ისიც გასათვალისწინებელია, რომ ამერიკის ხელისუფლებაც ხედავს, თუ სოკოებივით როგორ მრავლდებიან პუტინისტური განწყობის ჯგუფები, რომლებსაც პროპაგანდის საკმაოდ მნიშვნელოვანი საშუალებებიც აქვთ.

ცხადია, იგი მომავალ არჩევნებსაც შეეხო, შურისძიების სამართლის დაუშვებლობასაც და კიდევ ბევრ ისეთ რამეს, რისი გათვალისწინებაც აუცილებელია. ალბათ, უახლოესი დღეების განმავლობაში მრავლად ვნახავთ პრორუსული ძალების განცხადებებს იმის გამო, რომ ვიღაც თურმე სამართლის დამკვიდრებაში გვიშლის ხელს. ლაპარაკი არ არის სამართალზე, ლაპარაკი შურისგებაზეა, რომელიც 2012 წელს რომ დაწყებულიყო, დღეს მისი ინერციის ზვავის ქვეშ მრავალი უდანაშაულო ადამიანიც აღმოჩნდებოდა.

მთავარი ჩემთვის ის იყო, რომ საქართველო-აშშ-ის სტრატეგიული პარტნიორობის ქარტიის სხდომაზე მის მიერ წარმოთქმული სიტყვა იძლევა საფუძველს, ითქვას, რომ ამერიკის სახელმწიფო მდივანს კარგად ესმის ჩვენი პრობლემები უსაფრთხოების თვალსაზრისით და ისიც, რომ ჩვენი საზოგადოების მოლოდინის დიდხანს გაცრუება არ შეიძლება. და, მაინც გამოვყოფდი ორ ძალზე მნიშვნელოვან პრობლემას, რომლებიც, ჩემი აზრით, ჩვენი ქვეყნის სტრატეგიულ განვითარებას ეხება. უსაფრთხოების პრობლემა და შეიარაღებაში დახმარება უკვე ვახსენე. მეორეა შეერთებულ შტატებში იმ ქართველი სტუდენტობის ოდენობის გაორმაგება, რომლებსაც ფულბრაიტის პროგრამით სწავლება დაუფინანსდებათ. ყოველი ახალგაზრდა ადამიანი, რომელსაც დასავლური განათლება აქვს მიღებული, ჩვენს ეროვნულ კაპიტალს და განვითარების გარანტს წარმოადგენს. მომავალი არჩევნების თემა უფრო კონკრეტულია, თუმცა კი მის სამართლიანად ჩატარებას დიდი მნიშვნელობა ექნება ამ გეგმების განსახორციელებლად.

"მ.კ": ბუნებრივად მივადექით არჩევნების თემას. რამდენად სერიოზულია ის კორექტივები, რომლებიც თქვენ ახსენეთ?

ზ.ფ: როგორი უმნიშვნელოც უნდა იყოს, პრორუსული სენტიმენტების ფსიქოლოგიური რეაბლიტაცია ჩემთვის უკვე თავისთავად არის სამარცხვინო ფაქტი. თუნდაც ამომრჩეველთა მხოლოდ 5 პროცენტი ატარებდეს ამ განწყობას, მაინც ცუდია, რადგან ეს ხდება დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის წლებისა და ათასობით მსხვერპლის შემდეგ. რუსული "რბილი ძალა" ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში სწორედ იმას ცდილობდა, რომ როგორმე დისკუსიაში ჩავერთეთ და დასავლეთის დემონიზაცია მომხდარიყო. არადა, გაჩნდა შანსი, რომ ჩვენი შვილები თავისუფალი ქვეყნის თავისუფალ მოქალაქეებად ჩამოყალიბდნენ. ეს ძალები კი ახალ მონობას გვთავაზობენ. არ მინდა წარმოვიდგინო, რომ მათ რაიმე განსაკუთრებული წარმატების მოღწევა შეუძლიათ. ეს იქნებოდა კიდევ ერთი დიდი სირცხვილი ჩვენს ისტორიაში.

"მ.კ": და მაინც როგორია თქვენი საარჩევნო პროგნოზები? ემთხვევა თუ არა თქვენი პროგნოზები იმ რეიტინგებს, რომლებიც ცხადდება?

ზ.ფ: გამოცხადებული მონაცემები ზოგჯერ იმდენად განსხვავდება ერთმანეთისაგან, რომ ძნელია, რომელიმეს დაეყრდნო. საქმე საინფორმაციო ომთან გვაქვს და არა საზოგადოებრივი განწყობის ობიექტურ კვლევასთან. საქმე იქამდეა მისული, რომ ამა თუ იმ პოლიტიკური ორგანიზაციის შიდა კვლევებსაც კი ძნელად ენდობი ადამიანი, რადგან ამ შემთხვევაშიც კი რაღაც ინტერესები მოქმედებს.

ერთი რამ აშკარაა. "ქართული ოცნება" კვლავ უმრავლესობით შევა პარლამენტში, თუმცა, ვფიქრობ, ვინმესთან ალიანსის გარეშე გაუჭირდება მთავრობის დაკომპლექტება. თავისი ადგილი ექნებათ "თავისუფალ დემოკრატებსაც", ბურჭულაძის პოლიტიკურ გუნდსაც, "ნაციონალურ მოძრაობასაც" და "პატრიოტთა ალიანსსაც". მთავარი პოლიტიკური პროცესები არჩევნების შემდეგ წარიმართება.

2016 წლის არჩევნები, 2012 წლისგან განსხვავებით, გამარჯვებულის მიმართ სერიოზული ეჭვის ვითარებაში ჩაივლის. ეს აღარ არის 2012 წელი, როდესაც ამომრჩეველთა დიდი ნაწილი მოქმედებდა პრინციპით: ოღონდ კი ეს არა. მოგეხსენებათ, ასეთი განწყობა როგორ კომფორტს უქმნის აღმავალ ძალას და როგორ თრგუნავს მის მიმართ ყოველგვარ ეჭვს.

"მ.კ": რა ეჭვებს გულისხმობთ?

ზ.ფ: ესაა ის ეჭვები, რომლებიც ჩნდება უვარგისი საკადრო პოლიტიკის, ცალკეულ პერსონათა მიუღებლობის, სახელისუფლებო ვერტიკალის უმოქმედობის, იდეოლოგიური გაურკვევლობის გამო. 2011 წელს კოალიცია შეიქმნა პრინციპით "ერი, ბერი, მეფე, ყმაცა", რამაც საბოლოოდ პოლიტიკურად ამორფული და იდეოლოგიურად გაურკვეველი პოლიტიკური ძალა ჩამოაყალიბა. როდესაც საშუალება მქონდა, ამას ხმამაღლაც ვეუბნებოდი იმათ, ვისაც ეს ეხებოდა.

"ნაციონალების" მიმართ მიუღებლობა და მავანის ჭარბი ავტორიტეტი მხოლოდ ხანმოკლე დროის განმავლობაში თუ შეასრულებდა ეროვნული პროექტის როლს. არადა, ეს იყო და დღემდე რჩება "ოცნების" მთავარ კაპიტალად. როგორც გარედან ჩანს, ბატონი გიორგი კვირიკაშვილი შეეცადა, სიტუაცია გამოესწორებინა, მაგრამ იმ ძალების წინააღმდეგობას წააწყდა, ვისაც არსებული სიტუაციის შენაჩუნება უნდათ და იგი მხოლოდ ფასადურ ფიგურად სურთ. ვფიქრობ, ხელისუფლებაში იგი მცირედთა შორის ერთ-ერთია, ვისაც ესმის, თუ როგორი მცდარი, მეტიც, მანკიერია იმედი, სახელმწიფო ბიზნესკორპორაციის ანალოგიურად მართო, რაოდენ მცდარია, რომ ამომრჩევლების მაქსიმალურ რაოდენობას მაშინ იძენ, როდესაც რაც შეიძლება ბევრი ადამიანის ურთიერთგამომრიცხავ გემოვნებას აკმაყოფილებ. თავის საქმეში მას მნიშვნელოვანი მოკავშირეებიც ჰყავს პარლამენტის თავმჯდომარისა და რამდენიმე სხვა პოლიტიკური ლიდერის სახით, მაგრამ ეს საკმარისი არ არის.

"მ.კ: დღეს რა სერიოზულ პრობლემებს ხედავთ ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში?

ზ.ფ: დღეს ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებას თავისი სერიოზული პრობლემა აქვს და ამის შესახებ მომავალი არჩევნების შემდეგ უკვე ბევრი ილაპარაკებს. ჩემთვის ეს პრობლემა ის ჰიპერტროფირებული როლია, რომელსაც ფული ასრულებს დღევანდელ პოლიტიკურ ინჟინერიაში. არადა, თითქოს ცხადია, რომ მხოლოდ ფულით ვერც პოლიტიკურ ცხოვრებას შექმნი, ვერც საზოგადოებრივს, ვერც ეროვნულ ლიდერებს გააჩენ, ვერც ადამიანების ესთეტიკურ გემოვნებას შეცვლი. ფულს მაშინ აქვს აზრი, როდესაც მისი მეშვეობით უკვე არსებული პოზიტიური პროცესების წახალისება ხდება და არა გვაქვს ილუზია, რომ ყველა პროცესის მოდელირება შეგვიძლია: შევქმნათ ექსპერტთა, არასამთავრობო ორგანიზაციათა და ჟურნალისტთა ახალი კორპუსი, შევცვალოთ ადამიანების პოლიტიკური გემოვნება და ასე შემდეგ.

მოკლედ, 2016 წელს თუ "ოცნებას" ოცნების წარმატება ექნება, უპირატესად ადმინისტრაციული რესურსებისა და კვლავ "ნაციონალების" საწინააღმდეგო განწყობილების მობილიზების წყალობით. ადრეც მითქვამს: ეს ორი ძალა დღეს ურთიერთპარაზიტირებს, ერთმანეთით არსებობს. მათ არსებობას დღეს სხვა ლოგიკა არ გააჩნია. "ნაციონალების" ეროვნული პროექტი პირველი წარმატებების შემდეგ დამარცხდა. "ოცნების" ეროვნული პროექტი კი, არა მგონია, ვცდებოდე, ბუნებაში არ არსებობს. ერთი ადამიანი, თუნდაც დიდი ქველმოქმედი, დიდხანს ვერ შეასრულებს მის მაგივრობას.

"მ.კ": ამბობთ, რომ მთავარი პოლიტიკური პროცესი არჩევნების შემდეგ წარიმართება, მაინც როგორ ხედავთ მოვლენების განვითარებას?

ზ.ფ: არჩევნების შემდეგ, შემიძლია ვიწინასწარმეტყველო, სტაგნაცია ყველაზე პოპულარულ სიტყვად იქცევა. "ნაციონალების" ფაქტორი ვეღარ შეასრულებს მეხამრიდის იმ როლს, რომელსაც აქამდე ასრულებდა, მითუმეტეს, რომ არის ნიშნები, თავად ისინიც ცდილობენ ამ როლიდან გამოსვლას და იმ რამდენიმე ადამიანის გავლენისაგან გათავისუფლებას, ვინც მათ პოლიტიკურ მოუსავლეთში ექაჩება.

მოკლედ, ძალზე საინტერსო პროცესები გველის საპარლამენტო არჩევნების შემდგომ. ეჭვი მაქვს, რომ ბატონი ბიძინა პრეზიდენტის პოსტზე იმ ფიგურას შემოგვთავაზებს, რომლის ლოიალობაშიც მთლიანად იქნება დარწმუნებული. ალბათ, ბევრი ხვდება, ვინ იქნება ის. არადა, საპარლამენტო არჩევნების შემდგომ სიტუაციაში უკვე ძნელი იქნება, ადამიანები დაარწმუნო, რომ ამ ადამიანის ის გარემოცვა, საეჭვო კვალი რომ დატოვა ჩვენს ცხოვრებაში, სადღაც გაქრება. თუ დღეს მის მიმართ პრეტენზიები, უპირატესად, სამზარეულოს ჭორების საგანია, არჩევნების შემდგომ უკვე პოლიტიკურ ფაქტად იქცევა.

"მ.კ": თქვენი პოლიტიკაში წასვლა ბევრისთვის მოულოდნელი აღმოჩნდა. რამდენად კომფორტულია თქვენთვის ამ ახალ ამპლუაში ყოფნა?

ზ.ფ: კომფორტული ნამდვილად არ არის. რეალური პოლიტიკური გარემო რთულია. არადა, სწორედ ის გიჩვენებს, მართალს ამბობდი, თუ უბრალოდ სიტყვას დააგდებდი და მორჩა. თუკი პოლიტიკოსს რაიმე ინსტრუმენტი აქვს, პრაქტიკულ ალღოსთან ერთად ესაა იდეალიზმი და, რაც მთავარია, საკუთარი სიმართლის განცდა. თუ ამ უკანასკნელს დაკარგავ, უკვე დამარცხებული ხარ, თუნდაც ინტრიგებისა და პიარ ხრიკების მეშვეობით შეინარჩუნო შენი მდგომარეობა. შენ აღარ გენდობიან, თუმცა კი დროებით სჭირდებით, რადგან შენი შემცვლელი ჯერ არ ჩანს. ეს მოუვიდა ჩვენს ყველა ლიდერს, ეს მოსდით "ქართული ოცნების" მესვეურებსაც. მასში მხოლოდ ორიოდე ადამიანი ინარჩუნებს საკუთარი სიმართლის განცდას და, არ მგონია, ვცდებოდე, აშკარაა, თუ როგორ არაკომფორტულად გრძნობენ ისინი თავს, რამდენიმე პოპულისტური დაპირების "გადაგორების" შემდეგ.

ძნელია, აირჩიო ის პოლიტიკური ძალა, რომელსაც დაუკავშირდები და რომელთან კავშირიც ამ უხერხულობას ყველაზე ნაკლებად გაგრძნობინებს. არა მგონია, არჩევანში შევმცდარიყავი. ისე, როდესაც პოლიტიკის გარეთ ხარ, ნაკლებად გრძნობ (თუმცა კი იცი), რომ ყველაზე რეალისტური პროექტები, ყველაზე გარდუვალი ცვლილებები შეუძლებელია, დიდი პოპულარობით სარგებლობდეს. რეფორმები ამა თუ იმ ხარისხით ყოველთვის მტკივნეულია, რადგან ადამიანების ცხოვრების ჩვეულ რიტმს არღვევს. ეს კი დაკარგულ ხმებს და უარყოფით განწყობას ნიშნავს. შესაძლოა, პირველ ხანებში გაგებით შეხვდნენ რეფორმებს, მაგრამ გარკვეული დროის შემდეგ უარყოფითი განწყობის კრიტიკული მასა გროვდება და თუ პოლიტიკოსი სიმართლის გრძნობას ვერ ინარჩუნებს, თუ ის ჩვენი ყოფილი მმართველივით თვითტკბობით დაავადდება და პიარით მოისურვებს ქვეყნის მართვას, კრახი გარდუვალია.

უდიდესი პოლიტიკური ოსტატობა უნდა, რომ რეფორმები განახორციელო და, ამავე დროს, ადამიანების თანაგრძნობა შეინარჩუნო. კიდევ უფრო დიდი ოსტატობა უნდა, რომ ადამიანების მხრიდან გამოხატულმა თანაგრძნობამ საკუთარ თავზე შეყვარებულ პოლიტიკურ სუბიექტად არ გაქციოს მთელი აქედან გამომდინარე შედეგებით. ქვეყნის მოდერნიზაცია მტკივნეული პროცესია. დიდი ოსტატობა უნდა იმას, რომ იგი მინიმალური ადამიანური ტკივილის თანხლებით წარიმართოს.

"მ.კ": თუმცა, პოპულარული იდეები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ჩვენს რეალობაში.

ზ.ფ: არიან ადამიანები, რომლებისთვისაც სიტყვა და აზრი მხოლოდ პოლიტიკური ინსტრუმენტია და მათ გამო პასუხისმგებლობას ვერ გრძნობენ. ამას უბრალო ადამიანები ადრე თუ გვიან ალღოს უღებენ. ამიტომაც არის პოპულიზმი ადრე თუ გვიან მარცხისთვის განწირული. ამიტომაც ვუსვამ ხაზს საკუთარი სიმართლის განცდის აუცილებლობას. თუ პოლიტიკოსს ეს განცდა აქვს, ამას რიგითი მოქალაქეებიც გრძნობენ და ნდობის ხარისხი ყველაზე არაპოპულარული რეფორმების შემთხვევაშიც საკმაოდ მაღალია.