საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარის, გიორგი პაპუაშვილის განცხადებას მოსამართლებზე ზეწოლისა და შანტაჟის შესახებ, პოლიტოლოგ რამაზ საყვარელიძის აზრით, პოლიტიკური სარჩული აქვს. მისი თქმით, პაპუაშვილი თავისუფალი არ არის იმ პოლიტიკურ ძალთა გავლენისგან, რომლმაც თავის დროზე ის მოიყვანა.

რაც შეეხება საპარლამენტო არჩევნებს, მისი თქმით, ოქტომბერში ამომრჩეველთა დაბალი აქტივობაა მოსალოდნელი, რაც შედარებით კარგად ორგანიზებული პარტიების წისქვილზე დაასხამს წყალს, რომლებიც საკუთარი ამომრჩევლის მობილიზებასა და საარჩევნო ყუთებთან მიყვანას შეძლებენ.

"მთელი კვირა": როგორ აფასებთ საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარის გიორგი პაპუაშვილის განცხადებას, რომლის თქმითაც, მოსამართლეებზე ზეწოლა და შანტაჟი ხორციელდება?

რამაზ საყვარელიძე: მე და თქვენ რომ ასეთ ზეწოლას ვგრძნობდეთ, მისგან გასათავისუფლებლად შესაძლოა ასეთი საჯარო გამოსვლა ავირჩიოთ. მაგრამ საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარემ არ იცის, რომ სასამართლოს უპირველესი ფუნქცია ადამიანის უფლებების დაცვაა?! თუ მის უფლებებს ვინმე ზღუდავს, პირველი, ვისაც მან უნდა მიმართოს, არის სასამართლო. როცა პირდაპირ საჯარო განცხადებებს ავრცელებს, ეს იმას ნიშნავს, რომ რეალურად არ აქვს მოსამართლეთა უფლებების დაცვის მიზანი, არამედ ამას აქვს პოლიტიკური სარჩული, რომ ბრალდება წამოაყენოს ხელისუფლების მიმართ. შემდეგ სწორია თუ არა ეს ბრალდება, ამის გამომძიებელი არავინ არ იქნება.

მას რომ სასამართლოს გზით ეძებნა დაცვა, მაშინ გაარკვევდა სწორი იყო თუ არა პაპუაშვილის ბრალდებები. ნებისმიერს შეუძლია ასე დაადოს ხელი ვინმეს და თქვას, რომ დევნიან.

"მ.კ.": ანუ, თქვენი აზრით, პაპუაშვილის განცხადებას პოლიტიკური საფუძველი ჰქონდა?

რ.ს.: თუ სამართებრივი საფუძველი ჰქონდა, მაშინ შესაბამისად უნდა მოქცეულიყო. აქედან გამომდინარე, მე მიმაჩნია, რომ ალბათ ეს პოლიტიკური საფუძვლის მატარებელი განცხადება იყო. ანუ, პაპუაშვილი იმ პოლიტიკური წრეების გავლენიდან თავისუფალი არ არის, ვინც თავის დროზე მოიყვანა.

"მ.კ.": როგორ აფასებთ წინასაარჩევნო გარემოს? რამდენად მოსალოდნელია არჩევნებზე საზოგადოების დაბალი აქტივობა?

რ.ს.: ეს ყველა პარტიის რეალური პრობლემაა. მაგრამ ალბათ ისინი უნდა დაფიქრდნენ იმაზე, თუ რომელი პოლიტიკური პარტიის ინტერესებში შედის, რომ არჩევნებზე საზოგადოების აქტივობა ნაკლები იყოს. მაგალითად, "ნაციონალური მოძრაობის" ინტერესში ეს ნამდვილად არის, რადგან ის კარგად ორგანიზებული პარტიაა და თავის ამომრჩეველს არჩევნებზე მიიყვანს, რითაც მისი პროცენტი გაიზრდება.

რაც შეეხება სხვა პარტიებს, არ ვიცი რამდენად ორგანიზებულები არიან. ყველა იმ პარტიას, რომელიც ორგანიზებულია და შეძლებს თავისი ამომრჩეველი სრულად მიიყვანოს არჩევნებზე, საზოგადოების ნაკლები აქტიურობა აწყობს.

"მ.კ.": რით აიხსნება არჩევნებზე საზოგადოების დაბალი აქტივობის მოლოდინი?

რ.ს.: მოგეხსენებათ, სიყვარულიდან სიძულვილამდე ერთი ნაბიჯია. იმედიდან უიმედობამდეც იგივე ნაბიჯია. ის იმედი, რაც ხალხს ჰქონდა "ქართული ოცნების" მიმართ, თავად პარტიას არ ჰქონია. მოსალოდნელი იყო, რომ ეს იმედები ვერ გამართლდებოდა, რადგან ხშირად დაპირებები იყო არარეალური, ხშირად გამოუცდელი კადრები იყვნენ და ვერ ახერხებდნენ მიზნის მიღწევას და ა.შ. მიზეზები ბევრია.

"მ.კ.": როგორ ფიქრობთ, რამდენად აქვს "ქართულ ოცნებას" ახალ კანდიდატებით გამარჯვების შანსი?

რ.ს.: ახალ სახეს როგორ შეიძლება თავად ჰქონდეს შანსი?! ახალი სახე უფრო იმის ნიშანია მოსახლეობისთვის, რომ პარტიას აქვს განახლების სურვილი და მათი ძირითადი დატვირთვა მაშინ მოხდება, როცა პარტია გაიმარჯვებს. რეიტინგის მომტანი ახალი სახე ვერ იქნება.

"მ.კ.": ექსპერტთა ნაწილი მიიჩნევს, რომ მათ "ნაციონალებთან" დებატებში შესვლა გაუჭირდებათ. თქვენ როგორ ფიქრობთ?

რ.ს.: არაერთგზის გაიელვა ამ განცხადებამ და მათი ავტორებიც ცნობილი არიან. არც ისინი დაბადებულან ექსპერტებად, მაგრამ სწრაფად მოიპოვეს ავტორიტეტი, როგორც ექსპერტებმა და დებატების ხელოვნება მალე აითვისეს. ალბათ "ქართული ოცნების" ახალ სახეებსაც არ გაუჭირდებათ ამ ყველაფრის ათვისება, თუ მათ აქვთ პოლიტიკური ნიჭი. თუ არადა, 50 წელიც რომ იყვნენ პოლიტიკაში, მაინც ვერ იქნებიან შედეგიანები. ასეთი პოლიტიკოსებიც არაერთი გვინახავს.

"მ.კ.": თქვენი აზრით, როგორი იქნება წინასაარჩევნო გარემო?

რ.ს.: არის პოლიტიკური პარტიები, რომლებსაც აწყობთ გარკველი არეულობა და დესტაბილიზაცია, მაგრამ ზოგადად მეეჭვება ამ პარტიებს საზოგადოების დიდი ნაწილი აჰყვეს. ამიტომ არ მგონია, რომ რაიმე სირთულე შეგვხვდეს ამ მხრივ.

"მ.კ.": მსოფლიოს მთავარ მოვლენებსაც შევეხოთ. თქვენი აზრით, რა გავლენას მოახდენს აშშ-საქართველოს ურთიერთობებზე აშშ-ში შემოდგომაზე დაგეგმილი საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები?

რ.ს.: არ მგონია, რადგან დღეს არსებული ორივე კანდიდატი საქართველოს მიმართ ნორმალურად კეთილგანწობილია. ძირითადად ეს საქართველოს სიყვარეული და არსიყვარული არასწორადაა გაგებული პოლიტიკაში. რომელიმე ქვეყანა თუ გიყვარს, ეს არ ნიშნავს, რომ მის პოლიტიკურ ბედ-იღბალს შენს თავზე აიღებ.

გააჩნია როგორი პოზიცია ჩამოუყალიბდება ორივე კანდიდატს რუსეთის მიმათ. ეს იქნება გადამწყვეტი აშშ-სა და საქართველოს ურთიერთობაში. ჯერჯერობით კი მათი პოზიცია რუსეთთან მიმართებაში ბუნდოვანია.

"მ.კ.": ბოლო პერიოდში თურქეთში მიმდინარე მოვლენები საყოველთაო ყურადღების ცენტრშია. ევროკავშირმა თურქეთის გაწევრიანებისა და ვიზალიბერალიზაციის საკითხიც კი შეაჩერა. ხომ არ ფიქრობთ, რომ საქართველო-თურქეთის მჭიდრო პოლიტიკურ-ეკონომიკურმა ურთიერთობამ შესაძლოა საქართველოსა და ევროპის ურთიერთობაზეც იმოქმედოს?

რ.ს.: თურქეთში მარტივი მდგომარეობა ნამდვილად არ არის. პირიქით, ის იმდენად რთულია, რომ იმის განსაზღვრა, თუ საით წავა პროცესი, ძალიან ძნელია.

თეორიულად მოვლენების განვითარების ორი ვარიანტი შეიძლება არსებობდეს, ერთი, რომ თურქეთი დაბრუნდეს ევროპულ ორბიტაზე, სადაც ადრე თავისი პოზიციების გამტკიცებას ცდილობდა, ან გადავიდეს ამ ორბიტიდან უფრო ისლამიზმის მიმართულებით, რომლის ნიშნები თანამედროვე მსოფლიოს რეალობაში ნამდვილად არის. ამ გადაწყვეტილებით კი თურქეთი უფრო მეტად დაუახლოვდება ისლამურ სახელმწიფოებს.

თუ თურქეთში მეორე სცენარი გათამაშდა, ეს საქართველოს ბევრ სირთულეს შეუქმნის. არა მხოლოდ იმ მხრივ, რომ თურქეთი დასავლეთს დაუპირისპირდება და თავის მხრივ საქართველო დასავლეთის მეგობარია, არამედ იმ მხრივაც, რომ თუ ისლამისტური ძალები წინ წამოიწევს თურქულ პოლიტიკურ რეალობაში, ჩვენ აღმოვჩნდებით ისლამისტური განწყობილებების მქონე ქვეყნის მეზობელი, თანაც სამხედრო თვალსაზრისით საკმაოდ ძლიერი ქვეყნის.

თუ გავითვალისწინებთ, რომ საქართველოში თურქული გავლენა ძალიან ძლიერია, აჭარაში კი ეს გავლენა მაქსიმუმს აღწევს, მაშინ თურქეთის ისლამიზაციის შემთხვევაში ჩვენ უკვე საქართველოში შეიძლება მივიღოთ ისლამიზირებული რეგიონები.

რაც შეეხება დასავლეთთან ურთიერთობას, ამ მხრივ ძალიან საყურადღებო მდგომარეობა იქმნება, რადგან თუკი თურქეთი სანდო არ აღმოჩნდა ევროპისთვის, მაშინ შავიზღვისპირეთში ერთადერთი სანდო ქვეყანა და დასაყრდენი ევოპისთვის საქართველო რჩება. შავი ზღვის რეგიონის პოლიტიკაში საქართველოზე აეწყობა დასავლეთის პოლიტიკა. ხოლო ეს მომგებიანი იქნება თუ რისკის შემცველი, ამას სხვანაირი გათვლა სჭირდება.

"მ.კ.": თურქეთის კონსულის მიერ გიულენის სახელთან დაკავშირებული სასწავლებლების მიმართ გაკეთებულმა განცხადებამ საქართველოში არაერთგვაროვანი რეაქცია გამოიწვია. გარკვეული ძალები ამ სასწავლებლების დახურვასაც მოითხოვდნენ, თუმცა ხელისუფლება ასე არ მოიქცა. როგორ ფიქრობთ, სწორი იყო მთავრობის გადაწყვეტილება?

რ.ს.: ალბათ ბევრი ფაქტის გახსენება შეიძლება, როცა ქვეყანა არ ახდენს დამნაშავის ექსტრადიციას იმ ქვეყანაში, რომელიც ითხოვს დამნაშავის გადაცემას, რადგანაც ეს ქვეყნის ღირსების საკითხია. ანალოგიურად ქვეყნის ღირსების საკითხია ის, რომ პოლიტიკური მოტივებით დახურო უმაღლესი სასწავლებლები, რადგან ეს არის დაწესებულება, რომელსაც პოლიტიკა არ უნდა გაეკაროს. თუ პოლიტიკასთან კავშირი აქვს სასწავლებლებს, უამრავი ხერხია იმისთვის, რომ გასუფთავდნენ პოლიტიკისგან გარდა იმისა, რომ დახურო ის და სტუდენტები დაყარო ქუჩაში.

მგონია, რომ საქართველოს პოზიცია უფრო ღირსეულია ახლა, ვიდრე იმ შემთხვევაში იქნებოდა, თუ აჰყვებოდა თურქეთის ამ კამპანიას და დახურავდა სასწავლებლებს. თურქეთიშიც არიან ძალები რომლებიც, არ ამართლებენ სასწავლებლების ამ მოტივით დახურვას და მათ სხვა გზების გამონახვა ურჩევნიათ.

აზერბაიჯანს თურქეთთან თავისი ურთიერთობა და თავისი წესები აქვს, თავისი პოლიტიკა, რომლისგანაც შესაძლოა გამომდინარეობდეს ის ნაბიჯი, რომელიც აზერბაიჯანმა გადადგა მხოლოდ უნივერსიტეტთან დაკავშირებით. საქართველოში გაცილებით მეტი სასწავლებელია, შესაბამისად, მეტი სტუდენტი შეიძლება აღმოჩენილიყო მსხვერპლი, საქართველოს რომ აზერბაიჯანის მსგავსი ნაბიჯი გადაედგა. სწორედ ამიტომ ჩვენს ქვეყანას უფრო მეტი სიფრთხილე მართებს, ვიდრე აზერბაიჯანს.

"მ.კ.": შეიძლება ვთქვათ, რომ თურქეთის კონსულის განცხადება მხოლოდ პოლიტიკური მოტივებიდან გამომდინარეობდა და მას რეალური საფუძველი არ გააჩნდა?

რ.ს.: ეს არის შიდა პოლიტიკური პროცესი. რაც შეეხება მის ნათქვამს - იზრდებიან თუ არა იქ ტერორისტები, ამას რომ რეალური საფუძველი ჰქონდეს, ითქმებოდა ისიც, ისლამური სახელმწიფოს რომელ სტრუქტურაში არიან ჩართულნი ამ სასწავლებლებიდან გამოსული ადამიანები. ამ შემთხვევაში შეგვეძლება ვილაპარაკოთ იმაზე, რომ იქ იზრდებიან ტერორისტები, წინააღმდეგ შემთხვევაში ეს შიდა პოლიტიკური კლიმატით გამოწვეული მეტაფორაა, რომლის შეფასება საქართველოდან არც შესაძლებელია და არც გამართლებული.

"მ.კ.": ტერორისტული აქტების სიხშირემ საკმაოდ იმატა მთელ მსოფლიოში. ბოლო ერთი კვირის განმავლობაშიც კი ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში რამდენიმე ტერორისტული აქტი განხორციელდა. რამდენად შესაძლებელია ტერორისტული აქტის საფრთხე საქართველოსაც ემუქრებოდეს?

რ.ს.: ტერორიზმის საფრთხეს ორი დონე აქვს. უმეტესად იმას კითხულობენ შეიძლება თუ არა საქართველოსაც ემუქრებოდეს ტერორიზმის საფრთხე და ამის უთქმელი ქვეტექსია, რომ თუ საქართველოს ტერორიზმი არ ემუქრება, მაშინ იყოს, ჯანდაბას. ეს დამოკიდებულება არ მგონია სწორი იყოს. მიუხედავად იმისა განხორციელდება თუ არა უშუალოდ საქართველოს მიმართ ტექრორისტული აქტი, მსოფლიო, კერძოდ კი დასავლეთი თუ ტერორიზმის კონტროლის ქვეშ მოექცა, ეს უკვე ძალიან დიდი დარტყმა იქნება ბევრი ქვეყნისთვის და მათ შორის ჩვენთვისაც, რადგან საქართველო დასავლეთის იმედზე მყოფი ქვეყანაა.

თუკი აღმოჩნდება, რომ დასავლეთს თავისთავად ტერორიზმისგან თავის დაცვა არ შეუძლია და თავად ის აღმოჩნდა კონტროლირებული ტერორიზმის მიერ, მაშინ საქართველოს დამცველი არავინ იქნება. ასე რომ, ფაქტიურად ჩვენს სისხლხორცეულ ინტერესში უნდა იყოს, რომ მსოფლიოში ტერორიზმი მინიმუმამდე დავიდეს.

თუ მსოფლიოში ტერორიზმი გაძლიერდა, ჩვენი როგორც ქვეყნის ინტერესებს ძალიან მძიმე ბედი ელოდება. ძალიან შეილახება და ვერაფერი დაიცავს თავად საქართველოს. მით უმეტეს, რომ ტერორისტებისთვის საინტერესო რამდენიმე მარშრუტი ნარკოტრანზიტისა თუ იარაღის ტრანზიტისთვის ნამდვილად გადის საქართველოზე. საკმარისია მოღონიერდეს ტერორიზმი (ჯერჯერობით მას არ სცხელა საქართველოსთვის), რომ ის აუცილებლად მიაკითხავს იმ რეგიონებს, რომელიც მისი ინტერესების სფეროში შევა.

მოკლედ, ძალიან სახიფათოა, თუკი ტერორიზმი გაძლიერდება, მიუხედავად იმისა ეს აქტი მოხდება თუ არა საქართველოში.