"სამწუხაროდ, "ქართული ოცნება", როგორც პოლიტიკური გუნდი, მკაფიოდ ვერ ჩამოყალიბდა, დარჩა პოლიტიკურად აქტიური ლიდერების გაერთიანებად, რომლის ერთიანობაც კითხვის ნიშანის ქვეშ არის", - ამბობს "მთელ კვირასთან" საუბრისას კონსტიტუციონალისტი ვახტანგ ძაბირაძე.

მისი შეფასებით, მიუხედავად იმისა, რომ არჩევნებამდე სულ ცოტა დრო დარჩა, გადაუწყვეტელი ამომრჩეველი ისევ ფიქრის პროცესშია და ბიძინა ივანიშვილის გამოჩენას და სიახლის შეთავაზებას ელოდება. როგორც ვახტანგ ძაბირაძე ამბობს, არსებული პარტიები საზოგადოებას ჯერჯერობით საინტერესოს ვერაფრს სთავაზობენ.

ვახტანგ ძაბირაძე: ამომრჩევლის ის 60% ჯერჯერობით ისევ გადაუწყვეტელია, მოლოდინის რეჟიმშია და საარჩევნო სუბიექტების გააქტიურებას ელოდება. მართალია, თითქოს დაძაბულობა მატულობს, მაგრამ პროცესები მაინც მდორედ მიმდინარეობს, რაც ამომრჩეველს არ აძლევს საშუალებას, რომ ჩამოყალიბდეს.

სავარაუდოდ, თვის ბოლომდე და შეიძლება ცოტა მეტიც, ასე გაგრძელდება. ამ ვარაუდის გამოთქმის საშუალებას მაძლევს ის, რომ ამ გამოკითხვის შემდეგ, პოლიტიკური სპექტრი დიდად არ შეცვლილა. "ქართულ ოცნებასა" და "ნაციონალურ მოძრაობაზე" აღარ მაქვს საუბრი. ვისაც თავიდანვე გადაწყვეტილი ჰქონდა მისი მხარდაჭერა, აქ არაფერი შეცვლია და ეს ამომრჩეველი ამ 60%-ში არ შედის. ასე რომ, საზოგადოების ეს ნაწილი ისევ მოლოდინს ამჯობინებს.

"მთელი კვირა": რამდენად დიდია იმის შანსი, რომ წინაასარჩევნო პერიოდმა ისე გაიაროს, ამ 60%-მა მაინც ვერ მიიღოს გადაწყვეტილება?

ვ.ძ.: ამ ამომრჩეველს არჩვენებზე წასვლა უნდა, მაგრამ ჯერჯერობით მას ქართული პოლიტიკურის პექტრი არ სთავაზობს არაფერ ახალს. არის რამდენიმე წამყვანი თემა, რომლის ირგვლივაც ტრიალებს ყველა პარტია.

ეს არის საგარეო ორიენტაციის თემა, რომელიც ყველა პოლიტიკური ძალისთვის წამყვანია. შემდეგ არის სოციალური და ეკონომიკური საკითხები. ყველა პოლიტიკური სუბიექტი ამ სამ თემაზე აკეთებეს აქცენტს. მათგან რომელი შესთავაზებს ისეთ რამეს, რომ ამომრჩეველი ენდოს - აი, ეს არის გადამწყეტი.

ამ ეტაპზე, მთელი საარჩევნო რესურსი თავის კამპანიაში მხოლოდ "ნაციონალურ მოძაობას" აქვს ჩადებული, ფინანსებიანად დაწყებული, სააკაშვილით დამთავრებული. "ქართული ოცნება" მოლოდინის რეჟიმშია, რომ შემოდგომაზე ივანიშვილი რაღაცას იტყვის და ცა გაიხსნება.

საბოლოო ჯამში, ამომრჩევლისთვის ის დაპირები, რაც უკვე მოისმინა, საკმარისი არ არის და ელოდება რაღაც ახალს. ვფიქრობ, სექტემბრის შუა რიცხვებამდე ასეთი მდგომარეობა შენარჩუნდება.

ეს 60% ის ამომარჩეველია, რომელიც უფრო მეტად "ქართული ოცნებისგან" არის წამოსული, ვიდრე "ნაციონალური მოძრაობისგან". მას უჭირს გადაწყვეტა - ისევ "ონცებას" დაუჭიროს მხარი და სხვა მისგან წამოსულ სუბიექტებს. კოალიცია დაიშალა, შესაბამისად, ამომრჩეველი თითქოს სხვადასხვა პარტიების მხარეზე გადანაწილდა, მაგრამ ძირითადი ნაწილი მაინც ნეიტრალურ რეჟიმშია.

ეჭვი მეპარება, რომ ეს ამომრჩველი "ნაციონალური მოძრაობისკენ" წავიდეს, მისთვის ეს პარტია მიუღებელია, მაგრამ "ქართული ოცნება" შეძლებს თუ არა იმას, რომ ეს 60% ისევ თავისკენ მოატრიალოს, ეს კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას.

ყველა ელოდება ივანიშვილის გამოჩენას, რომელსაც ახლა უკვე რამდენად ენდობა ამომრჩეველი, მაგას ვნახავთ მაშინ, როცა ის გააქტიურდება, სავარაუდოდ, სექტემბერში.

სამწუხაროდ, პოლიტიკური სპექტრის დანარჩენი ნაწილი ვერ სთავაზობს ამომრჩეველს ისეთს ვერაფერს, რომ თავისკენ წაიყვანოს. ვგულისხმობ იმ 5-6 პარტიას, რომლებსაც 5%-ანი ბარიერის გადალახვის შანსი აქვთ, მაგრამ გარანტირებულად არა.

მე ყური მოვკარი, რომ გუბაზ სანიკიძე ამბობდა - "ფორუმს" აქვს სიახლე, რომელსაც ამომრჩეველს ამ კვირაში შესთავაზებსო. ვნახოთ, რა სიახლე იქნება და რამხელა მნიშვნელობის.

სხვა მხრივ თუ დავაკვირდებით, პარტიებს შორის განსხვავება მხოლოდ საგარეო ორიენტირშია, თორემ ყველა პირდება დიდ ძვრებს ეკონომიკაში და სოციალური მხარის, პენსიებისა და სოციალური დახმარებების გაზრდას. მხოლოდ ამ მიმართულებით მუშაობს ყველა ოპოზიციური პარტია.

"მ.კ.": 2012 წლის არჩევნებზე კოალიცია "ქართული ოცნება" ბიძინა ივანიშვილთან იყო გაიგივებული. 2016 წლის არჩევნებზე რა ვითარებაა - ამომრჩევლისათვის "ოცნების" მხარდაჭერა ისევ ივანიშვილის მხარდაჭერას ნიშნავს?

ვ.ძ.: ამ შემთხვევაშიც წამყვანი ისევ ივანიშვილია, თუმცა, რა თქმა უნდა, ხელისუფლბის ფაქტორიც მუშაობს. სამწუხაროდ, "ქართული ოცნება", როგორც პოლიტიკური გუნდი, მკაფიოდ ვერ ჩამოყალიბდა, დარჩა პოლიტიკურად აქტიური ლიდერების გაერთიანებად.

ეს არის არა პარტიული გაერთიანება, არამედ ჯგუფი, რომლის ერთიანობაც კითხვის ნიშანის ქვეშ არის - მათთვის მნიშვნელოვანია პარტიული ურთიერთობა თუ ის, რომ ხელისუფლებას წარმოადგენენ?!

წარმოვიდგინოთ, რომ ხვალ ივანიშვილი პოლიტიკაში არ არის, დარჩებიან ისინი პოლიტიკაში ისევ ერთად? იგივე კვირიკაშვილი, კალაძე, ვოლსკი, კობახიძე, ბესელია - ესენი ერთი გუნდი იქნებიან? ერთად გაგრძელებენ პოლიტიკურ საქმიანობას? სწორედ ეს კითხვის ნიშნები რჩება.

ჩემი აზრით, მათ ის უფრო აერთიანებთ, რომ ერთად ხელისულებაში არიან, ვიდრე ის, რომ ერთ პოლიტიკურ პარტიას წარმოადგენენ. მეორე ფაქტორი ისევ ივანიშვილია და სწორედ ამ ორ ფაქტორზე დგას დღეს ეს პარტია.

ამომრჩეველის ერთი ნაწილი ამ ფაქტორების გათვალისწინებით არის მისი მხარდამჭერი, მეორე ნაწილი კი გავიდა და ინარჩუნებს ნეიტრალურ პოზიციას. მის უკან მობრუნებაზე რა იქონიებს გავლენას, აი, ეს არის გასარკვევი. ჯერჯერობით "ოცნების" საარჩენო კამპანიას მუხტი, ენერგია და სიახლე აკლია.

"მ.კ.": როგორ აფასებთ პარტიიდან პარტიაში მიგრაციის ფაქტებს და იმოქმედებს თუ არა ეს ამომრჩეველზე?

ვ.ძ.: ყველა პარტიიდან მოხდა გარკვეული გადინება, მათ შორის "ნაციონალური მოძრაობიდანაც". ეს რომ ყოფილიყო მხოლოდ ერთი პარტიის შემთხვევა, მაშინ შესაძლოა ამომრჩეველზე ემოქმედა.

ქართული პოლიტიკური ცხოვრებისთვის ეს ახალი არ არის, ამიტომ არ მგონია, მთლიანად პლიტიკურ პროცესზე რამე გავლენა იქონიოს. თუმცა, შესაძლოა, ადგილობრივ არჩვნებში მაჟორიტარების შემთხვევაში მათმა გადანაცვლებებმა ამომრჩეველზე გარკვეული გავლენა მოახდინოს.

"მ.კ.": მმართველი ძალის მხრიდან ზეწოლის და გადაბირების ფაქტებზე ოპოზიცია ბოლო დროს ხშირად საუბრობს. როგორ ფიქობთ, თუ ეს ასეა, ნიშნავს თუ არა ეს იმას, რომ "ქართულ ოცნებას" საკუთარ ძალაში ეჭვი ეპარება?

ვ.ძ.: მე ასეთ მასობრივი ზეწოლის ფატს ვერ ვხდეავ. უფრო მგონია, რომ ამაში გარკვეული პიარის ელემეტები უფროა, ვიდრე რეალური ფაქტები. "ქართულ ოცნებას" რამდენ ადამიანზე შეიძლება ჰქოდეს ინფორმაცია, რომ ის სხვა კონკრეტულ პარტიას აძლევს ხმას? ასეთი ინფორმაციის მოპოვება ასე ადვილი არ არის. ამის დადგენას მთელი სისტემა სჭირდება და თუ ამას "ნაციონალური მოძრაობის" მსგავსად თავად შექმნის, ამას არჩევნებზე დავინახვთ.

რაც შეეხება პარტიის წევრებს, აქ ზეწოლაზე უფრო გადაბირების მცდელობებზე შეიძლება იყოს საუბარი, ოღონდ კონკრეტულ რაიონში, უბანში და არა მასიურად. პარტიები რეიტინგული კადრების თავისკენ გადაბირებას რომ ცდილობენ, ესეც ჩვეულებრივი მოვლენაა არა მარტო საქართველოში, არამედ მთელ მსოფიოში.

"მ.კ.": როგორ შეაფასებთ პრეზიდენტის მიერ ქორწინებასთან დაკავშირებით რეფენდუმის არდანიშვნას, ეს რამდენად იმოქმედებს ამომრჩეველზე?

ვ.ძ.: ძალიან მეეჭვება, რომ ამ მომენტში ამან დიდი გავლენა იქონიოს ამომრჩევლის განწყობაზე. რაც შეეხება გადაწყვეტილებას, ეს ცოტა კონცეპტუალური საკითხია.

ზოგადად, პერზინდენტმა რა არგუმენტებიც დაასახელა, ეს არგუმენტები არსებობს, მაგრამ ასეთ საკითხებთან მიმართებით პოლიტიკური სპექტრი და საზოგადოება ჩამოსაყალიბებელია. თუ რეფენდუმი ჩატარდებოდა, როგორი გადაწვეტილებაც უნდა ყოფილიყო მიღებული, ის კონსტიტუციაში ვერ აისახება, მაინც პარლამენტმა უნდა განიხილოს. ამიტომ, შესაძლებელია, რეფენედუმის და პლებისციტის ჩატარებას ის დატვირთვა ჰქონოდა, რომ მოსახლეობის დიდი ნაწილი მხარს უჭერს ამ თემის კონსტიტუციაში ასახვას და ეს იქნებოდა ზეწოლის მექანინზმი პარლამენტზე და პარლამენტში შემავალ პოლიტიკურ ძალებზე.

სრულიად შესაძლებელია ამისთვის დაერქმიათ პლებისციტი და ჩაეტარებიათ. მე ძალიან გულწფრელად მაინტერესებს, რამდენად აწუხებს ქართულ მოსახლეობას ეს საკითხი, რაც ნამდვიად დასადგენია, რადგან სპეკულაცია ხდება სწორედ იმაზე, რომ მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი მხარს უჭერს ამას.

ამ შემთხვევაში რეფენედუმი უნდა დინიშნოს არა არჩევნების დღეს, როდესაც ადამიანები არჩევნებზე მაინც მიდიან, არამედ სხვა დღეს, რასაც არც იმდენი ფინანსური დანახარჯი დასჭირდება და საბოლოოდ გაირკვევა რა რაოდენობის ადამიანს მიაჩინა ეს თემა იმდენად მნიშვნელოვნად, რომ ადგება წავა და ხმას მისცემს. სხვა შემთხვევაში, ეს მუდმივი სპეკულაციის თემა იქნება.

საბოლოოდ რაღაცეებს უნდა დაესვას წერტილი და ვიცოდეთ რა განწყობები საზოგადოებაში. ეს თემა ასე არ დასრულდება და აუცილებლად გაგრძლდება, ამიტომ უნდა დავასრულოთ როგორმე.

ეს არის ბორკილი, რომელიც საზოგადოების განვითარებას უშლის ხელს. თუ უმრავლესობა თვლის, რომ ეს უნდა ჩაიწეროს კონსტიტუციაში და იმდენად მნიშვნელოვნად მიაჩნია, რომ თავს შეიწუხებს, წავა რეფენდუმზე და ხმას მისცემს, მაშინ უნდა ჩაიწეროს. აქ რაიმე პრობემაა? - მგონი არა.

"მ.კ.": გასულ კვირას გორში მაჟორიტარობის კანდიდატებად თავდაცვის ყოფილი მინისტრები - ირაკლი ალასანია და ირაკლი ოქრუაშვილი დარეგისტრირდნენ. როგორ ფიქრობთ, ყოფილი თანამდებობის პირებს ამ არჩევნებზე რამდენად დიდი შანი აქვთ?

ვ.ძ.: მაჟორიტარული სისტემა ცოტა სპეციფიკურია და ის ყოველთვის არ ჯდება ზოგად პოლიტიკურ კალაპოტში. გააჩნია რაიონს, იქ არსებულ პრობლემებს და გააჩნია იმ კანდიდატებს, ვინც იქ კენჭს იყრიან. ბევრი ფქტორია, რომელმაც შეიძლება ამომრჩეველს ზოგადი პოლიტიკრი პროცესის საწინააღმდეგო გააწყვეტლება მიაღებინოს.

აქედან, გამომდინარე, ვერ გეტყვით რამდენად რეიტინგულია ოქრუაშვილი, თუმცა, წინა ადგილობრივ არჩევნებში, როგორც მახსოვს, მისმა გუნდმა საკმაო წარმატებას მიაღწია და თუ ეს ასეა, მაშინ შეიძლება ჩავთვალოთ, რომ ახლაც აქვს წარმატების მიღწევის შანსები. ის წარმოშობით იქაურია, ფინანსური მხარე მისთვის უზრუნველყოფილია, გავლენა გორში აქვს. ასე რომ, საკმაო შანსი აქვს. თუმცა გორში მის კონკურენტებზე ბევრია დამოკიდებული.

საბოლოო ჯამში, მაინც ვფიქრობ, რომ ძალიან ბევრ რეგიონში იქნება მეორე ტური, რადგან პირდაპირი გამარჯვება ცოტა იქნება.

"მ.კ.": როგორც კონსტიტუციონალისტს, რამდენად მნიშვნელოვნად მიგაჩნიათ "რესპუბლიკელების" ინიციატივა, რომ კონსტიტუაციაში ჩაიწეროს - "დავიმკვიდროთ ადგილი ევროატლანტიკურ სისტემაში"?

ვ.ძ.: იმის გასაგებად, გვინდა თუ არა, რომ ეს კონსტიტიციაში ჩაიწეროს, ისევ რეფენდუმი ან გამოკითხვა უნდა ჩავატაროთ. პირადად მე კონსტიტუციაში ამის ჩაწერა არ მგონია სწორი იყოს. თუ მაინცდამაინც ეს საკითხი ვინმეს ასე ძალიან აწუხებს, ჯობია განხილული იყოს რეფენდუმზე.

მგონია, რომ უსუფაშვილის ეს განცხადება უფრო "ქართული ოცნებისკენაა" მიმართული, რადგან მან იმ პარტიებს მიმართა, რომლებმაც ანალოგიურ განცხადებას ვარშავის სამიტის წინ მოაწერეს ხელი. ეს ინიციატივა მიმართულია იქითკენ, რომ "რესპუბლიკელები" არიან მკაფიოდ ჩამოყალიბებული პოლიტიკური გუნდი, რომელიც სხვა ალტერნატიულ ვარიანტს, გარდა დასავლეთისა, არ განიხილავს. ამის პროპაგანდა უფროა, ვიდრე ამის კონსტიტუციაში ასახვის რეალური შესაძლებლობა.