ბიძინა ივანიშვილს არ უნდა პოლიტიკაში ყოფნა, მაგრამ მან ისეთი სისტემა შექმნა და ისე ჩაერთო მასში, რომ იქიდან გამოსვლა საკმაოდ რთულია. ასეთ მოსაზრებას გამოთქვამს "რეზონანსთან" საუბარში პოლიტოლოგი ვახტანგ ძაბირაძე.

რაც შეეხება ყოფილ თანამოაზრეებს - "ქართულ ოცნებასა" და "რესპუბლიკელებს" შორის დაპირისპირების გამწვავებას, ძაბირაძე მიიჩნევს, რომ ეს მმართველი პარტიის მიერაა პროვოცირებული და "რესპუბლიკელები", უბრალოდ, იძულებული არიან ბრალდებებს უპასუხონ.

ვახტანგ ძაბირაძე: ჩემი აზრით, ამ პოლემიკამ საკმაოდ მწვავე ხასიათი მიიღო. უსუფაშვილი იძულებულია მისი და მისი პარტიის მიმართ გამოთქმულ შენიშვნებს უპასუხოს. როგორც უსუფაშვილის მიერ გასაჯაროებული დოკუმენტიდან ირკვევა, მის მიმართ ბრალდებები, რბილად რომ ვთქვათ, სიმართლეს არ შეესაბამება.

არჩევნების დროს, როდესაც მოწინააღმდეგე ყველა ხერხით ცდილობს ჩამოიშოროს კონკურენტი, ალბათ აუცილებელია იგივენაირად თუ არ მოიქცევი, წაყენებული ბრალდებები მაინც უარყო. ამიტომ მგონია სხვა გზა "რესპუბლიკელებს" უბრალოდ არ დაუტოვეს, რადგან საკმაოდ დიდი ხანი გავიდა მას შემდეგ, რაც კოალიცია დაიშალა და "რესპუბლიკელები" სიმშვიდეს ინარჩუნებდნენ, არაფერს ამბობდნენ, თუ რა და როგორ მოხდა. ახლა მგონია, რომ მათ სხვა გზა აღარ ჰქონდათ დარჩენილი და ეს ნაბიჯი უსუფაშვილმა სწორად გადადგა.

"რეზონანსი": შეგვიძლია ვთქვათ, რომ ამ წერილის გასაჯაროების შემდეგ არაფორმალური მმართველობა კიდევ ერთხელ დადასტურდა?

ვ.ძ.: საქმე ისაა, რომ მე არაფორმალური მმართველობის მიმართ არ მაქვს სერიოზული დამოკიდებულება. იქედან გამომდინარე, რომ ნებისმიერ ადამიანს შეუძლია ვინმეს ჰკითხოს აზრი და თუ ამას ითვალისწინებს, რეალური მმართველი ის არის. ვიღაც იღებს ამ პასუხისმგებლობას თავის თავზე. ამ შემთხვევაში, ალბათ საუბარია, პრემიერებზე, როგორც ღარიბაშვილზე, ისე კვირიკაშვილზე. ანუ, ისინი ღებულობდნენ იმ თამაშის წესს, რომელსაც ივანიშვილი მათ სთავაზობს.

ივანიშვილმა ისიც ბრძანა, რომ პოლიტიკიდან წავიდა და აღარ ერეოდა. მე კიდევ ერთხელ ვხედავ, რომ საქართველოში ნამდვილად არის ტერმინების დეფინიციის საჭიროება, რადგან მე სხვას ვერაფერს ვუწოდებ ივანიშვილის საქციელს, რასაც დღეს ის ტელევიზიებში გამოსვლით აკეთებს, თუ არა პოლიტიკაში ჩარევას. მე ამას აღვიქვამ არათუ პოლიტიკაში ჩარევად, არამედ "წამყვანი ვიოლინოს" როლად "ქართულ ოცნებაში".

მთელი წინასაარჩევნო მარათონი ივანიშვილს მიჰყავს და მთელი ყურადღება, როგორც "ქართული ოცნების", ის ოპონენტების მხრიდან მასზეა გადატანილი. პოლიტიკაში ჩასარევად არ არის აუცილებელი კენჭი იყარო, ან რაიმე პოსტი გეკავოს. პოლიტიკა ის არის, რასაც ივანიშვილი აკეთებს. ამ თამაშის წესი მისმა გუნდმა მიიღო და ახლა, გნებავთ არაფორმალური მმართველობა დაარქვით გნებავთ სხვა რამ, დღეს ეს სურათი გვაქვს.

მე მესმის, რომ ივანიშვილს არ უნდა პოლიტიკაში ყოფნა, თუმცა, მას სხვა გზა არ აქვს. მან ისეთი სისტემა შექმნა და ისე ჩაერთო მასში, რომ იქიდან გამოსვლა საკმაოდ რთულია. რაც დრო გავა, გამოსვლა კიდევ უფრო გაუჭირდება.

მას ჰგქონია, რომ ამ არჩევნებს ჩაამთავრებს, უმრავლესობას მიიღებს, ანუ 100 მანდატს, რაც მეეჭვება, ამის შემდეგ კი მშვიდად გადგება გვერდზე. თუმცა, ასე ვერ იქნება, ეს მცდარი შეხედულებაა. კვირიკაშვილს არანაკლებ დასჭირდება ივანიშვილი იმ პრობლემებიდან და სიტუაციიდან გამომდინარე, რომელიც ქვეყანაში არსებობს.

კი, ბატონო, დავარქვათ ამას არაფორმალური მმართველობა, რადგან ყველას ასე ძალიან გვინდა, მაგრამ ეს არის რაც არის.  ივანიშვილი ჩართულია პოლიტიკაში, მაგრამ არა ყოველდღიურ პროცესებში. როგორც ჩანს, მას მიაჩნია, რომ როდესაც რაღაც სტრატეგიული და მნიშვნელოვანი პროცესები ხდება, იქ უნდა ჩაერთოს.  საქართველოში კი მცირე პოლიტიკური მოვლენებიც კი იმდენად გართულებულია, რომ ასეთი მიდგომა თავიდანვე მცდარი იყო. 

პრობლემა სწორედ ესაა. როდესაც ივანიშვილმა წასვლა გადაწყვიტა, სხვებთან ერთად მეც ვამბობდი, რომ მისი პრემიერ-მინისტრობის თანამდებობიდან წასვლა არ შეიძლებოდა და სწორედ ეს მქონდა მხედველობაში.

კი, რაღაც უკეთესობისკენ შეიცვალა, მაგრამ გინდაც სიტყვის თავისუფლება, გინდაც კერძო საკუთრების ხელშეუხლებლობა იმდენად არამყარია, რომ ერთი პატარა სიო უნდა და ისევ იქ დავბრუნდებით, საიდანაც წამოსვლას ვაპირებდით. სამწუხარო ეს არის, სხვაგვარად მე ამას ვერ ვუყურებ და ვერ აღვიქვამ.

ივანიშვილი იძულებულია პოლიტიკურ პროცესებში ჩაერიოს. მისი პრემიერ-მინისტრობიდან წასვლის შემდეგ უსუფაშვილმა თქვა, რომ რამდენჯერმე ჰქონდათ შეხვედარ ივანიშვილთან, იხილავდნენ სხვადასხვა საკითხებს, როგორც კოალიციასთან დაკავშირებულს ისე სტრატეგიულს და ახლა კიდევ 7 თუ 8 შეხვედრა ჩაატარა საარჩევნოდ. ჩემი აზრით, მან არასწორი სტრატეგია აირჩია.

კიდევ ერთხელ ვიტყვი, რომ 2012 წელს ივანიშვილმა ოპოზიცია სააკაშვილისა და "ნაციონალური მოძრაობის" წინააღმდეგ გააერთიანა, წელს კი ივანიშვილი ამ გამოსვლებით ისევ აერთიანებს ოპოზიციას, მაგრამ ამჯერად "ქართული ოცნების" წინააღმდეგ.

მე ვფიქრობ ეს ცუდია "ოცნებისთვის". ვეთანხმები იმაში, რომ ერთადერთი პარტიაა, რომელიც ლიდერია დღევანდელ პოლიტიკურ სპექტრში და სულაც არ მინდა არჩევნების შემდეგ გინდაც პარტიის და გინდაც ივანიშვილის რეიტინგი ისე დაეცეს, რომ ქვეყანაში სიტუაცია უმართავი გახდეს.

"რ": ანუ, თუ "ქართულმა ოცნებამ" არჩევნებში გაიმარჯვა, ბიძინა ივანიშვილი ისევ იმ თამაშის წესებით გააგრძელებს ქართულ პოლიტიკაში ჩარევას, როგორც ამას დღეს აკეთებს და ისევ იქნება ქვეყნის არაფორმალური მმართველი?

ვ.ძ.: სხვა გამოსავალი მას უბრალოდ არ აქვს, რადგან ქვეყანაში არ არის ისეთი კარგი ვითარება როგორც შესაძლოა მას ჰგონია. საკმაოდ მძიმედ მართული სიტუაციაა. შეიძლება საკმაოდ ბევრი ნაბიჯი გადაიდგა წინ, მაგრამ ეკონომიკური, სოციალური და პოლიტიკური სიტუაცია საკმაოდ მძიმეა. რაც მთავარია, არ გაკეთდა ის, რაც 2012 წლიდან დღემდე უნდა გაკეთებულიყო, ანუ უნდა შეცვლილიყო ქვეყნის მართვის სისტემა.

სააკაშვილის აწყობილ სისტემაში "ნაციონალური მოძრაობა" მთლიანად არა, მაგრამ ნაწილობრივ მაინც "ქართულმა ოცნებამ" ჩაანაცვლა. მე კიდევ ერთხელ გეუბნებით, რომ კვირიკაშვილს სჭირდება დახმარება და გვერდში დგომა. ის მთელი ამ პრობლემების წინაშე მარტო აღმოჩნდება და ივანიშვილი იძულებული იქნება გვერდში დაუდგეს მას, რადგან სხვა საყრდენი კვირიკაშვილს უბრალოდ არ აქვს. ანუ, ივანიშვილი იძულებული იქნება ჩაერიოს პოლიტიკაში. მას ჰგონია, რომ თუ "ქართული ოცნება" უმრავლესობას მოიპოვებს ის თავისუფლად წავა პოლიტიკიდან, მაგრამ ვერ წავა.

როცა ვამბობდი, რომ მისი პოლიტიკიდან წასვლა არ გამოვიდოდა და არ ივარგებდა, ამას კი არ ვმკითხაობდი, სტუაციიდან გამომდინარე ვიძახდი და დღესაც, სიტუაციიდან გამომდინარე ვამბობ იგივეს. არ გჯერათ, ბატონო, და ვნახავთ ამას ხვალ და ზეგ, ამას თქვენ კი არა, ივანიშვილს ვეუბნები.

"რ": რომ დავუბრუნდეთ "ქართული ოცნებისა" და "რესპუბლიკელების" დაპირისპირებას, როგორ ფიქრობთ, ეს მხოლოდ წინასაარჩევნო პროცესებს უკავშირდება, თუ არჩევნების შემდეგაც გაგრძელდება?

ვ.ძ.: ფრთიან ფრაზად კი არ გამომიყენებია ის, რომ მან გააერთიანა ოპოზიცია. მან მართლა გააერთიანა ოპოზიცია და შემდეგ "ქართული ოცნების" წინააღმდეგ მიმართა. მის განცხადებას ბუნებრივად მოსდევს ხოლმე გამამართლებელი განცხადებები მისივე გუნდის მხრიდან. დაპირისპირება არა მხოლოდ რესპუბლიკელების" მიმართ არის, არამედ არასამთავრობო სექტორის მიმართაც.  მოგვწონს თუ არ მოგვწონს, დღეს ასეთია ეს სექტორი.

გარდა ამისა, თქვენ წარმოიდგინეთ, წინასწარ შემიძლია გითხრათ, რომ თუ ორპარტიული იქნება პარლამენტი, ჩვენ უფრო რთულ და მძიმე ვითარებაში აღმოვჩნდებით. საქართველოში ამ უახლესი ისტორიის მანძილზე, როგორც კი ყალიბდებოდა ორპარტიული პარლამენტი, პროცესები რევოლუციისკენ მიდიოდა. მეორე მხრივ ამას მოსახლეობა არ მიიღებს. 

"რ": თქვენ თქვით, რომ წელს წინასაარჩევნო გარემო გაცილებით თავისუფალია, თუმცა ცალკეული ოპოზიციური პარტიები და დამოუკიდებელი მაჟორიტარები საუბრობენ, რომ ზეწოლა ხდება მათ მხარდამჭერებზე. საუბარია ასევე ხელისუფლების მხრიდან ადმინისტრაციული რესურსის გამოყენებაზე. ხომ არ ფიქრობთ, რომ წინასაარჩევნო გარემოს ზედმეტად თავისუფლებასა და დემოკრატიულობაზე საუბარი ცოტა გადაჭარბებულია?

ვ.ძ.: პატარ-პატარა შეხლა-შემოხლა ყოველთვის ყველგან არის. როდესაც ლაპარაკია სახელმწიფო რესურსების გამოყენებაზე, მაშინ კონკრეტულად უნდა თქვან, რას გულისხმობენ. ვერავინ იტყვის, რომ მედიაგარემო შეზღუდულია, ბეჭდურ მედიაზე კიდევ არაფერს ვამბობ. კი, ბატონო, შეიძლება ორად არის დაყოფილი, მაგრამ ყველა პარტიას გარკვეულწილად ეძლევა საშუალება თავისუფლად გამოვიდეს.  

არანაირი ზეწოლა ამომრჩეველზე არ ხორციელდება. თუ ვინმე ამას ლაპარაკობს, გაიხსენოს, რა ხდებოდა 2012 წელს და დაინახავს, რას ნიშნავს რესურსის გამოყენება და ამომრჩეველზე ზეწოლა.

როდესაც ინციდენტები ხდება, ეს ერთი მხარეა და, რა თქმა უნდა, ცუდია, მაგრამ როდესაც ამას სისტემა აკეთებს - ეს მეორეა. ვერავინ იტყვის, რომ ის ცუდი ფაქტი, რომელიც გამოუძიებელი დარჩა და ხელისუფლებამ ამას თავი ვერ მოაბა, ვგულისხმობ კორცხელის ინციდენტს, სადაც მართლა ბევრი კითხვის ნიშნანი ჩნდებოდა, ასეთი ფქტები მეორდება. მსგავსი რამ არსად აღარ მომხდარა, ანუ, სივრცე თავისუფალია.

როდესაც ამას ვინმე ლაპარაკობს, გაიხსენოს რომელი არჩევნები იყო უფრო თავისუფალი საქართველოში. დღემდე არც სახელმწიფო რესურსის ხარჯვა და არც საზოგადოებაზე ზეწოლა არ გაჟღერებულა არსად. საქართველოში ამის დამალვა წარმოუდგენელია, ინფორმაცია "ნაციონალების" დროსაც კი ჟონავდა და დღეს მით უმეტეს გამოჟონავს. 

"რ": "ქართული ოცნება" უკვე საკმაო ხანია აცხადებს, რომ წინასაარჩევნოდ იგეგმება პროვოკაციები. ამას გარდა პოლიტოლოგთა ნაწილიც მიიჩნევს, რომ კორცხელლის ინციდენტი არჩევნების წინა რეპეტიცია იყო. თქვენ როგორ გგონიათ, უნდა ველოდოთ არჩევნებზე გარკვეულ ინციდენტებსა და დაძაბულობას?

ვ.ძ.: ძალიან მარტივი ჭეშმარიტებაა - როდესაც საზოგადოებაში არ არის დაძაბულობა და მხოლოდ პოლიტიკური სპექტრი კინკლაობს ერთმანეთში, მაშინ არასტაბილური ვითარების შექმნა ფაქტიურად შეუძლებელია. უნდა მოხდეს ისეთი რამ, რომ ამომრჩეველი წყობიდან გამოვიდეს, ამის შემდეგ მოსალოდნელია დაძაბულობა, მაგრამ დღეს ასეთი ვითარება არ გვაქვს.

შესაძლოა "ქართული ოცნება" ბევრს არ მოსწონდეს, მაგრამ მიუღებელი არ არის და ის არ წარმოადგენს მტრულ პოლიტიკურ ძალას, ამიტომ საკმაოდ რთული და, ჩემი აზრით, გამორიცხულიც კია არჩვნების დღეს არასტაბილური ვითარების შექმნა. 

მაგრამ არის 2 მომენტი, რითაც არჩევნების ლეგიტიმურობა, შესაძლოა, კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგეს. პირველი, ეს საარჩევნო სიებია და ამას უნდა მიხედოს როგორც ხელისუფლებამ, ისე ცენტრალურმა სააარჩევნო კომისიამ. მეორე, მოსახლეობის რაოდენობის ხელოვნური ზრდა, რაც იმას ნიშნავს, რომ "ოცნებასაც" და "ნაციონალებსაც" ამომრჩეველთა რაოდენობის გაზრდა ხელს აძლევს.  ამით დანარჩენ ოპოზიციას 5%-იან ბარიერს იქით დატოვებენ და თავად გადაინაწილებენ ადგილებს.

ეს ორი ფაქტორია, რამაც შესაძლოა არჩევნების ლეგიტიმურობა ეჭქვეშ დააყენოს და ეს იქნება ნელი მოქმედების ნაღმი. ანუ ამაზე რეაქცია არა 9 და 10 ოქტომბერს ექნება საზოგადოებას, არამედ ცოტა მოგვიანებით. ამიტომ ამ საკითხს უნდა მიხედოს როგორც ოპოზიციამ, ისე ხელისუფლებამ. თუ ეს ფაქტორები არ იქნება, შემიძლია გითხრათ, რომ ვერანაირი ძალა ხალხს ქუჩაში ვერ გამოიყვანს.