"ქართული ოცნების" მიერ მიღებული 48% ქმნის საიმისო გარემოს, რომ თუ პოლიტიკური საქმიანობა არასწორად წარიმართა, პროცესის ქუჩაში გადასვლის ალბათობა ძალიან მაღალია", - ამის შესახებ კონსტიტუციონალისტი ვახტანგ ძაბირაძე "მთელ კვირას" ესაუბრა.

მისი შეფასებით, მესამე პოლიტიკური ძალის ჩამოყალიბების მოთხოვნილება საზოგადოებაში უკვე არის და ის არ გამორიცხავს, რომ მივიღოთ ისეთივე გაერთიანებული ოპოზიცია, როგორიც 2008 წლიდან 2011 წლის ჩათვლით იყო.

როგორც ვახტანგ ძაბირაძე აღნიშნავს, თუ ოპოზიცია შეძლებს, რომ ყველაფერი ზუსტად ჩამოაყალიბოს, შანსი იმისა, რომ ეს წარმატებული გაერთიანება იქნება, ძალიან მაღალია.

ოპოზიციური გაერთიანება, მისი პერსპექტივები, ახალი მთავრობისა და პარლამენტის მუშაობა, დონალდ ტრამპის გაპრეზიდენტების შემდეგ საქართველო-აშშ-ს ურთიერთობა - ეს ის საკითხებია, რაზეც "მთელი კვირა" კონსტიტუციონალისტს ესაუბრა.

ვახტანგ ძაბირაძე: მესამე ძალაზე მოთხოვნილება საზოგადობაში არის და კიდევ უფრო ჩამოყალიბდება. თუმცა, ეს რა კონფიგურაციას შეიძენს და როგორი იქნება, ჯერჯერობით ამის განსაზღვრა რთულია. არ გამოვრიცხავ პოლიტიკური პროცესი ისე წავიდეს, რომ მივიღოთ ისეთივე გაერთიანება, როგორიც 2008 წლიდან 2011 წლის ჩათვლით გაერთიანებული ოპოზიცია იყო.

ახლა ოპოზიციურ პოლიტიკურ სპექტრში დუღილის პროცესი მიმდინარეობს. ჯერ-ჯერობით ბევრი რამ არ არის გარკვეული და კიდევ დრო სჭირდებათ საამისოდ.

თითქოს არაფერი, მაგრამ ძალიან მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ არც "ნაციონალურ მოძრაბაშია" ყველაფერი დალაგებული და დამშვიდებული. არ ვიცით, როგორი ვითარება იქნება სამომავლოდ. გარკვეული პერიოდია საჭირო, რომ სპექტრი ჩამოყალიბდეს და გამოიკვეთოს.

ერთი რამ გარანტირებულად შემიძლია ვთქვა, რომ აუცილებლად გაჩდება ოპოზიციური გაერთინება, ან ოპოზიციური პარტია, რომელიც შეეცდება "ქართულ ოცნებასა" და "ნაციონალურ მოძრაობას" დაუპირისპირდეს. ეს მოთხოვნა უკვე არის მოსახლეობაში და ვფიქრობ, კიდევ უფრო გაძლიერდება.

"მთელი კვირა": ახალი ოპოზიციური გაერთიანების შექმნის ინიციატივა ყველაზე ადრე კახა შარტავამ დააანონსა. მას შემდეგ, რაც გუბაზ სანიკიძემ "ეროვნული ფორუმი" დატოვა, მანაც დაახლოებით მსგავსი იდეა გააჟღერა. მანამდე პარლამენტის ყოფილმა თავმჯდომარე დავით უსუფაშვილმაც დატოვა "რეპუბლიკური პარტია" და ახალი პარტიის შექმნაზე ისაუბრა. ვის უფრო აქვს შანსი, რომ მესამე ოპოზიციური ძალა ჩამოაყალიბოს?

ვ.ძ.: ამ ეტაპზე პროდასავლური ტიპის პარტიებში გადაჯგუფება მიმდინარეობს. ჯერ-ჯერობით სხვა პოლიტიკური ძალები სტაბილურობას ინარჩუნებენ. ახლა "ქართული ოცნება" სახელისუფლებო გუნდია და გასაგებია, რომ იქიდან ამ ეტაზე ოპოზიციაში წასვლას არავინ მოინდომებს. რაც შეეხება "ეროვნულ ფორუმიდან" გუბაზის წასვლას, ამით რაიმე ზოგადი ტენდენციიდან ამოვარდნილი არაფერი მომხდარა. ეს არის ბუნებრივი პროცესი, რომელიც ალბათ, მომავალში სხვა პოლიტიკურ ძალებშიც გაგრძელდება, სხვაგვარად წარმოუდგენელია. კონკრეტულად რა სახით ჩამოყალიბდება, ვინ იქნებიან გაერთინებულნი და ა.შ., ამაზე ცოტა მოგვიანებით დაიწყება საუბარი.

მე მხოლოდ ერთი რამის თქმა შემიძლია, რომ თუ ოპოზიცია შეძლებს, რომ ყველაფერი ზუსტად ჩამოაყალიბოს, შანსი იმისა, რომ ეს წარმატებული გაერთიანება იქნება, ძალიან მაღალია.

"მ.კ.": გუბაზ სანიკიძის თქმით, ის კონსულტაციებს გამართავს დავით უსუფაშვილთანაც და ნინო ბურჯანაძესთანაც. რამდენად რეალურად მიგაჩნიათ, რომ მოლაპარაკება ორივესთან შედგეს და ერთი გაერთიანება ჩამოყალიბდეს?

ვ.ძ.: ეს ძალიან რთული იქნება, მაგრამ თუ ვერ მოხდება მსოფლმხედველობრივი და იდეოლოგიური დალაგება, მაშინ იქნება დიდი კონგლომერატი. ზოგადად, ქართული სინამდვილისთვის ეს უცხო ნამდვიალდ არ არის. მაგალითად იმიტომ მოგიყვანეთ "გაერთიენებული ოპოზიცია".

მე ვფიქრობ, უცნაურია, რომ ერთდროულად უსუფაშვილსაც ესაუბრებოდე და ბურჯანაძესაც, მაგრამ ეს წარმოუდგენელი ევროპულ ქვეყნებშია, თორემ ჩვენთვის გასაკვირი არაფერია. ასე რომ, შეიძლება სწორედ ასეთი დიდი გაერთიანების შექნაც კი გახდეს აუცილბელი. თუმცა ამ ეტაზე დაბეჯითებით რამის თქმა რთულია, ჯერ გარკვეული პროცესები მიმდინარეობს.

"მ.კ.": თქვენ ამბობდით, რომ "ნაციონალური მოძრაობა" გაიყოფა და პარტიის იმ ნაწილთან, რომელიც საკუთარ ლიდერად სააკაშვილს არ მოიაზრებს, შესაძლოა, დანარჩენმა ოპოზიციამ ითანამშრომლოს. როგორ ფიქრობთ, თუ ეს მესამე ოპოზიციაური ძალა ჩამოყალიბდა, "ნაცმოძრაობის" ნაწილთან ითანამშრომლებენ?

ვ.ძ.: ჯერჯერობით, მოცემულ მომენტში ეს გარმორიცხულია. მე დარწმუნებული ვარ, უახლოესი ერთი წელიც ასე გაგრძელდება. ამას იმიტომ ვამბობ, რომ ამგვარი გაერთიანებები იქმნება მაშინ, როდესაც ამის საშუალებას პოლიტიკური პროცესი იძლევა. ჩვენ კი არ ვიცით, როგორ განვითარდება ეს პროცესი.

"ნაციონალებთან" ამ ეტაზე თანამშრომლობას გამოვრიცხავ, მაგრამ პერსპექტივაში რა იქნება, ვერ გეტყვით. თუ საქმე იქამდე მივიდა, რომ პოლიტიკურ პროცესებში ისევ ქუჩა ჩაერთო, შეიძლება საერთოდ შეიცვალოს კონფიგურაცია. როგორც ოპოზიციის, ისე დაშლილი პარტიების გაერთიანება და უამრავი მოდიფიცირება შეიძლება მოხდეს. ამიტომ მომავალში ყველაფერი დამოკიდებული იქნება იმ მომენტში არსებულ პოლიტიკურ გარემოებაზე, მოსახლეობაზე, როგორი იქნება მათი დამოკიდებულება ასეთი ძალის მიმართ.

ზოგადად, ბევრი ფაქტორი მუშაობს, მათ შორის შიდა და გარე პროცესები. ამ წუთში გაერთიანებული ოპოზიციის მხრიდან "ნაციონალურ მოძრაობსთან" თანამშრომლობა დიდი სისულელე იქნება.

"მ.კ.": თქვენ ახსენეთ პროცესების ქუჩაში გადანცვლება. ეს რა შემთხვევაში შეიძლება მოხდეს?

ვ.ძ.: ეს ხდება მაშინ, როდესაც პოლიტიკური ვითარება არის ძალიან გართულებული და იწყება კრიზისი, როდესაც მმართველი გუნდის რეიტინგი ეცემა კატასტროფულად, მანდატების რაოდენობა კარგავს მნიშვნელობას, ირევა შიდა და გარე პროცესები და ა.შ.

"მ.კ.": თქვენ ამის საფრთხეს ხედავთ?

ვ.ძ.: ჯერჯერობით იმის ალბათობა, რომ პროცესი ქუჩაში გადავა, არ არსებობს, მაგრამ "ქართული ოცნების" მიერ მიღებული 48% ქმნის საიმისო გარემოს, რომ თუ პოლიტიკური საქმიანობა არასწორად წარიმართა, პროცესის ქუჩაში გადასვლის ალბათობა ძალიან მაღალია.

ძალიან ბევრი რამ იქნება დამოკიდებული მომავალი წლის ადგლობრვ არჩევნებზე. ასევე დიდი მნიშვნელობა აქვს ეკონომიკურ და სოციალურ გარემოს, ამას როგორ ჩამოაყალიბებს და შექმნის სახელისუფლებო გუნდი. ასევე ბევრი იქნება დამოკიდებული საგარეო ფაქტორებზე, ვიზალიბერალიზაციაზე.

ბევრი რამ არის გასათვალისწინებელი და თუ ხელისუფლების მიმართ საზოგადოების გულგატეხილობა აგრესიაში გადაიზარდა, მერე უკვე დგება მომენტი, როდესაც ქუჩა იწყებს ფუნქციონირებას.

"მ.კ.": როგორ წარმოგიდგენიათ პარლამენტის და ხელისუფლების მუშაობის პირველი წელი, რამდენად ნაყოფიერი იქნება?

ვ.ძ.: პარლამენტის მუშაობაზე და ნაყოფირებაზე საუბარი ცოტა რთულია. გააჩნია რით ვსაზღვრათ ამას. პარლამენტმა უნდა შექმნას ეფექტური მთავრობა, ეს არის საპარლამენტო მმართველობის ყველაზე დიდი მისია, მაგრამ ჩვენს შემთხვევაში, რომ ვქვა, პარალმენტი ქმნის მთავრობას და არა ვიღაც სხვა-მეთქი, ცოტა არასერიოზული იქნება ჩემი მხრიდან.

პარლამენტს რასაც წარუდგენენ, იმას დათანხდება. სამწუხაროდ, რეალობა ასეთი გვაქვს. თუ იმაზე ვისაუბრებთ, პარლამენტი იქნება თუ არა აღმასრულებელი ხელისუფლებისგან დამოუკიდებელი, ის ისეთივე მორჩილი იქნება, როგორიც იყო წინა პარლამენტი და ზოგადად, როგორიც არის ქართული პარლამენტარისზმის ისტორია. ამიტომ, მე აქ ეფექტურობაზე საუბარი ძალიან მიჭირს.

მე პირადად, მის საქმიანობას შევაფასებ იმით, თუ რამდენად ეფექტურ აღმასრულებელ ხელისუფლბას ჩამოაყალიბებს. ჩაერევა თუ არა მთავრობის საქმიანობაში, თუ იქნება ნოტარიატის ფუნქციის მატარებელი. ვნახოთ, რა იქნება და როგორ წარიმართება პროცესები.

"მ.კ": საქართველო-აშშ-ის ურთიერთობის პერსპექტივებზე მინდა გკითხოთ. ამერიკის შეერთებულ შტატებს ახალი პრეზიდენტი ჰყავს, რომელიც საკმაოდ ხმამაღალი განცხადებებით გამოირჩევა. გარდა ამისა, რუსეთის ხელისუფლებაც დონალდ ტრამპის კანდიდატურას ემხრობოდა. როგორ ფიქრობთ, ეს ფაქტორები იმოქედებს თუ არა აშშ-საქართველოს ურთიერთობაზე?

ვ.ძ.: მე არ მგონია, რომ საქართველო-აშშ-ის ურთიერთობაში რაიმე სერიოზული ცვლილებები მოხდეს. რასაც მე ვუსმენ, რატომღაც თითქმის არ საუბრობენ იმაზე, რომ თავის დროზე პრეზიდენტი ბუშიც ძალიან აღფრთოვანებული იყო პუტინით და ფიქრობდა, რომ მასთან თანამშრომლობა შეიძლებოდა. მერე თქვა, რომ ასე არ ყოფილაო. შემდეგ ობამამ სცადა ურთიერთობის დასტაბილურება, მაგრამ ესეც უშედეგოდ დასრულდა.

დონალდ ტრამპს შეიძლება ჰქონდეს გარკვეული ილუზიები, მაგრამ მისი კი არა, არამედ, პუტინის პოზიცია იქნება გადამწყვეტი. სამწუხაროდ, აქ უკვე ვერ ვხედავ იმის რესურსს, რომ ეს ურთიერობა სასიკეთოდ შეიცვალოს. თუ ასე მოხდა, მაშინ ეს იმას ნიშნავს, რომ რუსეთმა უარი უნდა თქვას იმ აგრესიულ პოლიკაზე, რასაც ის აწარმოებს არ მხოლოდ საქართველოში, არამედ მსოფლიოში.

"მ.კ.": დონალდ ტრამპის გაპრეზიდენტების პარალელურად, მიხეილ სააკაშვილმაც დაიწყო მის მიამართ კეთილგანწყობილი განცხადებების გაკეთება. როგორ ფიქრობთ, რა მიზანს ემსახურება მისი ეს ქმედება?

ვ.ძ.: არ მგოია, რომ ის ამით ტრამპს თავის თავს ახსენებდეს. როგორც ირკვევა, სააკაშვილი უკრაინაში რაღაც მოძრაობას იწყებს და ალბათ ეს იქნება იმ მიზნით, რომ მხარდაჭერა ჰქონდეს. ყოველ შემთხვევაში შექმნას ილუზია, რომ ამერიკასთან და ტრამპთან აქვს კარგი ურთიერთობა და რომ ის საჭირო კაცია.

უკრაინაში მან იმაზე ბევრი შეცდომა დაუშვა, ვიდრე ჩვენთან. ამიტომ, ძალიან გამიჭირდება ვთქვა, ის დასავლეთთან ურთიერთობის შენარჩუნებას შეძლებს და იქიდან რაიმე სახის მხარდაჭერის მიღებს-მეთქი.

მე ვფიქირობ, დასავლეთში სააკაშვილისადმი დამოკიდებულება 2008 წლის მერე შეიცვალა და ინერციით 2012 წლამდე გაგრძელდა. ახლაც უკრაინაში აქვს საკუთარი გავლენის რეანიმაციის მცდელობები, მაგრამ ჯერჯერობით ეს შედეგს არ იძლევა. დიდი ალბათობით, არც მომავალში მოუტანს დადებით რეზულტატს.