"ბოლო წლების განმავლობაში ჩვენი მხრიდან არაფერი გაფუჭებულა, მაგრამ ხედვის, სტრატეგიისა და იდეების ნაკლებობაა", - ასე აფასებს კავკასიოლოგი გიორგი კანაშვილი საქართველოს ხელისუფლების ქმედებებს ოკუპირებულ ტერიტორიებთან მიმართებაში და დასძენს, რომ მმართველ ძალას ერთიანი ხედვა და მიზანი არ აქვს ჩამოყალიბებული.

სპეციალისტის აზრით, საქართველომ უნდა გაიზიაროს კვიპროსის გამოცდილება, რომელმაც კონფლიქტი თითქმის მოაგვარა. ამბობს, რომ გრძელვადიან პერსპექტივაში ამას შედეგი აუცილებლად ექნება.

გიორგი კანაშვილი: სამწუხარდ, ჩვენთვის სხვა მოდელი არ არსებობს. შესაბამისად, ამ მოდელის წარმატება ერთადერთი შანსია გრძელვადიან პერსპექტივაში. რა თქმა უნდა, ჩვენთან რუსეთის ფაქტორის გამო საქმე ბევრად რთულადაა, თუმცა სხვა მოდელი უბრალოდ არ არსებობს.

"რეზონანსი": ფიქრობთ, რომ თუკი საქართველო ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრებთათვის ეკონომიკური თუ სოციალური თვალსაზრისით მიმზიდველი ქვეყანა გახდება, ეს ჩვენს შანსებს ტერიტორიების დაბრუნების თაობაზე, ზრდის? ამაზე ბევრს აქვს განსხვავებული მოსაზრება. მიიჩნევენ, რომ მათვის შეთავაზებულმა ჯანდაცვის თუ სხვა პროგრამებმაც ვერ იქონია სათანადო შედეგი...

გ.კ: იმ ადამიანებს, ვინც ამ პროგრამებით სარგებლობენ, შეიძლება პოლიტიკურ საკითხებზე მოსაზრება არ ეცვლებოდეთ, მაგრამ ზოგადად საქართველოსა და ქართველი ხალხის მიმართ დადებითად განეწყონ. ეს ცალსახაა. ასეთ ადამიანებთან შეხება მქონია და ვიცი, რომ დამოკიდებულება იცვლება.

ზოგადად, მომხიბლაობას რაც შეეხება, ეს არაა მხოლოდ პროგრამები. აქ უფრო გრძელვადიანი პერსპექტივა იგულისხმება. რეალობას თვალი გავუსწოროთ - დღეს საქართველოს ეკონომიკური და სოციალური მდგომარეობა არაა იმგვარი, რომ ქვეყანა მომხიბვლელად ჩავთვალოთ. ჩვენთან ჯერ კიდევ არის მიგრაციის, უმუშევრობის, დემოკრატიის პრობლემები.

მომხიბვლელობას კი მე კომპლექსურად ვუყურებ - განვითარებული, ცენტრალური ევროპის რომელიმე ქვეყნის დონის სახელმწიფო, რაც სწორი პოლიტიკის შემთხვევაში დაახლოებით 10 წლიან პერიოდში მიღწევადია.

ჩვენ ბევრად უფრო განვითარებულები უნდა ვიყოთ, ვიდრე რუსეთი, ან სხვა რომელიმე მეზობელი ქვეყანა. შეიძლება ეს დღეს ვიღაცას ილუზიად მოეჩვენოს, მაგრამ ვფიქრობ, რომ საქართველოს ნამდვილად აქვს ყველა შანსი იმისა, რომ 10 წლის პერსპექტივაში ასეთი ქვეყანა გახდეს.

"რ": ფიქრობთ, რომ ევროინტეგრაცია და ვიზალიბერალიზაცია მათ თვალში ქვეყნის მიმზიდველობას კიდევ უფრო გაზრდის?

გ.კ: რა თქმა უნდა. ვიზალიბერალიზაცია ამ ყველაფერში ერთი მცირე ნაბიჯია. კვიპროსის მაგალითზე რომ განვიხილოთ, იქ ცხოვრების დონის გაუმჯობესება მნიშვნელოვანწილად ევროინტეგრაციასთანაა დაკავშირებული. საქართველოს შემთხვევაშიც ევროინტეგრაცია უალტერნატივოა.

შეიძლება უახლოეს 10 წელიწადში საქართველო ევროკავშირის წევრი ვერ გახდეს, მაგრამ ამ პროცესის დროს ქვეყანაში ბევრი რამ იცვლება. შეიძლება მისი წევრები ინსტიტუციურად ვერ გავხდეთ, მაგრამ ვიყოთ ევროპული ტიპის ქვეყანა, რომელიც ევროკავშირის ქვეყნების დონეზე ცხოვრობს. ევროკავშირის წევრობის გარეშეც შეიძლება გვქონდეს კარგი, ევროპული ქვეყანა.

"რ": როგორი უნდა იყოს საქართველოს პოზიცია სეპარატისტებთან მიმართებაში?

გ.კ: კონფლიქტის შემდეგ აფხაზეთთან მიმართებაში საკმაოდ დიდხანს ვცდილობდით, რომ იგი გარე სამყაროსაგან იზოლირებული ყოფილიყო ეკონომიკური, თუ სხვა კუთხით. მიზანი იყო, მათ იმდენად ცუდად ეცხოვრათ, რომ ისევ საქართველოში ცხოვრება ემჯობინებინათ. სააკაშვილის დროს ეს პოლიტიკა გარკვეულწილად შეიცვალა, თუმცა არა მნიშვნელოვნად.

დღეს კი ჩვენი პოლიტიკა იზოლაციისაკენ არაა მიმართული, მაგრამ თუნდაც კანონი ოკუპირებულ ტერიტორიებთან მიმართებაში ბევრ რაღაცას კრძალავს. მესმის, რომ ეს კანონი რუსეთის კონტექსტშია მიღებული, მაგრამ ქართულ-რუსული დაპირისპირების ფონზე აფხაზეთის მცხოვრებლებზე ბევრი აკრძალვა ვრცელდება.

ეს კი იმას იწვევს, რომ ხალხი თბილისის მიმართ ნეგატიურად განეწყობა, მთლიანად რუსეთს ებმება და ამ დაპირისპირებაში თავის მოკავშირედ და საქართველოსაგან დამცველად აღიქვამს. აი ეს უნდა შემოვატრიალოთ. პროცესები უნდა გაიხსნას.

საქართველოს საგარეო პოლიტიკის მთავარი გამოწვევა ესაა, რადგან როდესაც ამ დახურულ რეგიონს "ხსნი", შეიძლება პროცესი თეორიულად აღიარებისაკენ წავიდეს. ეს გამოწვევაა, მაგრამ დიპლომატები იმისთვის გვყავს, რომ ეს ყველაფერი გათვალონ.

წინააღმდეგ შემთხვევაში კი, თუ საქართველო აფხაზეთს არ გახსნის დანარჩენი სამყაროსათვის, მაშინ თავად აფხაზეთიც არ გაიხსნება საქართველოსათვის. ეს ორი პროცესი, ჩემი აზრით, პარალელურია. წინააღმდეგ შემთხვევაში, იქაურობას მთლიანად რუსეთს ვუტოვებთ.

"რ": თქვენი შეფასებით, საქართველოს ხელისუფლება ამ გრძელვადიანი მიზნებისათვის საჭირო ნაბიჯებს დგამს? მისი ქმედებები მიანიშნებს იმაზე, რომ დასახული აქვს კონკრეტული მიზანი, რისკენაც მიდის?

გ.კ: უნდა ვაღიაროთ - აქ პრობლემები გვაქვს. ამას ისიც მიუთითებს, რომ საქართველოს პოლიტიკის დოკუმენტები 2009-2010 წლებშია შემუშავებელი. ანუ, ომის შემგომ პერიოდში. მას შემდეგ ბევრი რაღაც შეიცვალა. საქართველოს ხელისუფლებას გარკვეული მცდელობები აქვს, თუმცა სისტემურობას ვერ ვხედავ.

მეჩვენება, რომ ამ საკითხებზე მმართველ პარტიაშიც კი არაა კონსენსუსი. არ არიან შეჯერებულები, თუ როგორი უნდა იყოს საქართველოს პოლიტიკა ოკუპირებულ ტერიტორიებთან მიმართებაში. ამგვარი კონსენსუსი არც საზოგადოებაშია და ამაზე დაფიქრება გვმართებს.

ხელისუფლება სულ ამბობს, რომ კონკრეტულ ხედვაზე მუშაობენ, მაგრამ ჯერ მსგავსი არაფერი გვინახავს. ვიტყოდი, რომ ბოლო წლების განმავლობაში ჩვენი მხირდან არაფერი გაფუჭებულა, მაგრამ ხედვის, სტრატეგიისა და იდეების ნაკლებობაა.