"თუკი მთავრობა რუსეთის პირობებს დათანხმდება, სხვადასხვა გაანგარიშებით, საქართველო ყოველწლიურად, დაახლოებით, 30 მილიონ დოლარს დაკარგავს," - ასე აფასებს "გაზპრომთან" დადებული ხელშეკრულების შესაძლო შედეგებს პოლიტოლოგი ნიკა ჩიტაძე "მთელ კვირასთან" საუბრისას.

მისი თქმით, ხელისუფლების არგუმენტი, რომ თუ რუსეთის პირობებს არ დათანხმდებოდა, გაზის ექსპორტი ირანის გავლით მოხდებოდა და შესაბამისად, დავკარგავდით ნედლეულსაც და თანხასაც, არასწორია, რადგან ირანისა და სოხეთის დამაკავშირებელი მილსადენის მოცულობა არასაკმარისია და რუსეთს გაზის ექსპორტი ყველა ვარიანტში საქართველოს ტერიტორიის გავლით მოუწევდა.

როგორც ნიკა ჩიტაძე აღნიშნავს, მთავრობამ მოსახლეობას უკვე შეაპარა, რომ საჭიროების შემთხვევაში, "გაზპრომისგან" შეიძენს გაზს, რაც საქართველოს რუსეთზე არა მარტო ენერგო, არამედ პოლიტიკურ დამოკიდებულებასაც გაზრდის.

"ნაციონალურ მოძრაობაში" მიმდინარე პროცესები, ე.წ. ლარიზაციის ინიციატივა, "გაზპრომთან" დადებული ხელშეკრულება - ეს ის საკითხებია, რაზეც "მთელი კვირა" პოლიტოლოგს ესაუბრა.

ნიკა ჩიტაძე: ჩემი აზრით, "ნაციონალურ მოძრაობაში" არსებული დაპირისპირების საბაბი იყო ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნები, რომლის შემდეგაც,ყოფილმაპრეზიდენტმა პარტიის ლიდერებს მოუწოდა, რომ პარლამენტში შესვლაზე უარი ეთქვათ, რადგან ამით არჩევნების ლეგიტიმაცია მოხდებოდა.მის მერე უკვე დაიწყო პარტიის გაყოფა.

უნდა აღინიშნოს, რომ ეს ფაქტი ქვეყანაში მიმდინარე პოლიტიკურ პროცესებზე დადებითად ნამდვილად არ იმოქმედებს. იმიტომ, რომ სახელმწიფოს, ნებისმიერი ხელისუფლების პირობებში სჭირდება ძლიერი ოპოზიცია. თუმცა, აქ მე ვერ ვიტყოდი, რომ ის ფრთა, რომელმაც "ნაცმოძრაობა" დატოვა, ხელისუფლების გზას გაუდგა და პარტია ამიტომ დატოვეს. აქ უფრო საქმე ეხებოდა პიროვნულ დაპირისპირებას.

რაც შეეხება მომავალს, თუნდაც პარლამენტში საქმიანობას, მე ვფიქრობ, ის 21 დეპუტატი, ვინც "ევროპული საქრთველოს" სახელით იქნება და "ნაცმოძრობის" 6 დეპუტატი ისევ ხელისუფლების ოპონირებას გააგრძელებენ. მეტიც, შესაძლოა, ისინი ერთმანეთთან კონკურენციაშიც იყვნენ - "ქართულ ოცნებას" ვინ უფრო მეტ ოპონირებას გაუწევს როგორც პარლამენტს შიგნით, ისე მის გარეთ.

ეს ეხება საკრებულოს დეპუტატებსაც. როგორც ვიცით, იქაც გაიყო "ნაცმოძრაობა", თუმცა ამ შემთხვევაში, გაყოფა თანაბრად მოხდა.

მე ვფიქრობ, "ევროპული საქართველოს" ძლიერი მხარეა ინტელექტუალური პოტენციალი, ხოლო სუსტი მხარეა, რომ მათ რეალური დაფინასება და ინფრასტრუქტურაც კი არ გააჩნიათ.

რაც შეეხება ორიენტაციას, ორივე პროევროპულ პარტიად დარჩება და თუ სხვა პროდასავლური პარტია გამოჩნდება, ვთქვათ, თეორიულად რომ დავუშვათ, "რესპუბლიკელების" ან "თავისუფალი დემოკრატების" გაძლიერება მოხდება, რა თქმა უნდა, ეს ხელს შეუწყობს პოლიტიკური პლურალიზმის ჩამიყალიბებას და საქართველოს დასავლეთში ინტეგრაციისკენ სწრაფვას.

"მთელი კვირა": როგორ ფიქრობთ, დიდი ხანია, რაც პარტიის შიგნით ეს პროცესი მიმდინარეობს? "ნაცმოძრაობის" წევრების მხრიდან გამოითქვა აზრი, რომ საარჩევნოდ პარტიული სია გიგა ბოკერიამ შეადგინა და ეს დიდი ხნით ადრე იყო გათვლილი ...

ნ.ჩ.: აღნიშნულ ფაქტს, თუნდაც იმ ეჭვს, რომელიც ხელისუფლებასთან გარიგებას ეხებოდა, სჭირდება კონკრეტული არგუმენტაცია. თუ არსებობს კონკრეტული ფაქტები, რომლებიც ამას ადასტურებს, კი, ბატონო.

მაგალითად, შეიძლება არსებობდეს გიგა ბოკერიას მხრიდან რაიმე განცხადება, რომელიც მან არჩევნებამდე გააკეთა. ამ შემთხვევაში, შეგვეძლებოდა ამ ვერსიაზე გვესაუბრა. მაგრამ, სამწუხაროდ, ჩვენთან ეს პოლიტიკური კულტურის ერთ-ერთი შემადგენელი ნეგატიური ნაწილია, როდესაც ერთმანეთზე რაღაცის გადაბრალება არგუმენტაციის გარეშე ხდება.

თვითონ საზოგადოების მხრიდან უნდა ხდებოდეს მოთხოვნა, რომ როდესაც პოლიტიკური განცხადება კეთდება, ეს ეხება, როგორც პოლიტიკოსებს, ისე პოლიტოლოგებს, ჩემი ჩათვლით, რომ ეს ეფუძნებოდეს კონკრეტულ ფაქტებს.

მე მაინც მგონია, რომ "ნაცმოძრაობის" ერთ-ერთი მთავარი შეცდომა იყო ის, რომ მათ არ იმუშავეს გარკვეული მითების გაფანტვაზე, რომლებიც მათ წინააღმდეგ იყო მიმართული. მათგან რაღაც ნაწილი იყო სიმართლე, ვთქვათ, პენიტენციალურ სისტემაში ადამიანის უფლებების დარღვევები, იგივე 7 ნოემბრის მოვლენები. თუმცა, იყო ბევრი ტყუილიც, იგივე ორგანაოებით ვაჭრობაზე, ზურაბ ჟვანიას მკვლელობაზე, ბარბარე რაფალიანცზე და ა.შ.

ეს სისტემატურ ხასიათს ატარებდა და "ნაცმოძრაობამ" ამაზე არ იმუშავა. ამიტომაც იყო, რომ მათ უფრო ნაკლები ხმები მიიღეს. შემდეგ უკვე ეს პარტია გაიყო და ყველაფრის თავი წინასაარჩევნო პროცესშივე დაშვებული შეცდომები გახლდათ.

"მ.კ.": რა იქნება რეიტინგის თვალსაზრისით, 27%-მა "ნაციონალურ მოძრაობას" დაუჭირა მხარი, ახლა ეს ხმები გაიყოფა, თუ დამატებითი ხმების მოზიდვას შეძლებენ?

ნ.ჩ.: რთულია განსაზღვრო, იმ 27%-დან რამდენმა მისცა ხმა ყოფილი პრეზიდენტის ხათრით და რამდენმა - იდოლოგიის გამო. თუმცა, ფაქტია, რომ ძალიან ბევრმა ყოფილი პრეზიდენტის გამო დაუჭირა მხარი. აქედან გამომდინარე, ისინი ისევ "ნაცმოძრაობას" დაუჭერენ მხარს.

მაინც მგონია, რომ თუნდაც ადგილობრივ არჩვნებზე, "ნაცმოძრაობა" უფრო მეტ ხმას მიიღებს, ვიდრე "ევროპული საქართველო", მიუხედავად იმისა, რომ ეს უკანასკნელი ბევრი ინტელექტუალითაა დაკომპლექტებული.

ამის მაგალითად შეგვიძლია მოვიყვანოთ "გირჩის" შემთხვევა. მართალია, იქ "ნაცმოძრაობიდან" ბევრი არ გადასულა, მაგრამ მას ძალიან დაბალი რეიტინგი ჰქონდა და ასევე ბარიერიც კი ვერ გადალახა "ახალმა საქართველომ", რომელიც კოალიციაშიც კი შევიდა.

ამ პარტიებზე დიდი რეიტინგი "ევროპულ საქართველოს" ექნება, მაგრამ სავარაუდოდ, "ნაციონალური მოძრაობა" უფრო მეტ ხმას მიიღებს თუნდაც ყოფილი პრეზიდენტის ფაქტორის გათვალისწინებით. მიუხედავად იმისა, რომ "ევროპული საქართველო" უფრო მეტი რაოდენობითაა პარლამენტში წარდგენილი.

"მ.კ.": "ქართული ოცნებისთვის" რისი მომტანია ოპოზიციაში მიმდინარე პროცესები?

ნ.ჩ.: "ქართულ ოცნებას" შედარებით გაუმარტივდა საქმე, იმიტომ, რომ ძირითადი ოპოზიციური ძალა დასუსტდა. ამ პროცესებმა გარკვეულწილად შესაძლოა "ქართული ოცნების" წისქვილზე დაასხას სწყალი და მოკლევადიან პერსპექტივაში, საქმე გაუმარტივოს, თუნდაც ადგილობრივ არჩვნებზე მეტი ხმა მიიღოს.

მაგრამ აქ მთავარი ის არის, ოპოზიციური ძალის დასუსტება ქვეყნისთვის რამდენად სასარგებლოა. რა თქმა უნდა, ეს სახელმწიფოსთვის არ არის კარგი და არც "ქართული ოცნებისთვის" უნდა იყოს კარგის მომტანი. იმიტომ, რომ მათ რიგებში ბევრი ალბათ ფიქრობს საქართველოს მომავალზე და ყველამ იცის, რომ ნებისმიერი მმართველი ძალა საჭიროებს ძლიერ ოპოზიციას, რაც თავის მხრივ, ხელისუფლებას მისცემს მოტივაციას, რომ ჯანსაღი კონკურენციის პირობებში განახრციელოს რეფორმები.

ამიტომ, "ქართულ ოცნებაში" შეიძლება ვიღაც თვლის, რომ ოპოზიცია თუ დასუსტდა, მათთვის კარგია, მაგრამ საერთო ჯამში, ეს ცუდია როგორც სახელმწიფოსთვის, ასევე მმართველი ძალის ინტერესებშიც არ უნდა შედიოდეს.

"მ.კ.": როგორ შეაფასებთ მთავრობის ე.წ. ლარიზაციის გეგმას?

ნ.ჩ.: ეს არ გახლავთ ქვეყნის კრიზისიდან გამოყვანის რეალური საშუალება. ჯერ ერთი, სუფსიდია, რომელსაც სახელმწიფო გამოყოფს, ეხება მხოლოდ მათ, ვისაც დოლარებში აქვს კრედიტი აღებული, მაგრამ რა დააშავა მოსახლეობის მეორე ნაწილმა, რომელმაც ლარში აიღო კრედიტი ან საერთოდ არ აუღია?! როდესაც სახელწიფო სუფსიადიას გამოყოფს, ეს თანხა ხომ მათაც აკლდებათ.

ამასთანავე, ლარის გაუფასურების ძირითადი მიზეზი ის არ არის, რომ კრედიტები დოლარებში აიღეს და მასზე მოთხოვნა გაიზარდა, ამის მიზეზია საგარეო სავაჭრო ბალანსი. ქვეყანაში ექსპორტის მოცულობა დაახლოებით 5-6%-ით შემცირდა, მეორე მხრივ კი, იმპორტის მოცულობა დაახლოებით 30%-ით გაიზარდა და ქართული ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორში შემცირდა ინვესტიციების შემოსვლა.

ამიტომ, ხელისუფლებამ ამ მიმართულებით უნდა იმუშაოს, რომ მოხდეს უცხოური ინვესტიციის მოზიდვა და მეორე, უნდა მოხდეს ექსპორტის წახალისება (მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფო კერძო სექტორის საქმიანობაში ვერ ჩაერევა). თორემ სხვა მხრივ ეს პროგრამა ლარის კურსის სტაბილიზაციაზე დადებითად ვერ იმოქმედებს. განსაკუთრებით იმ ფონზე, როცა, ჩემი აზრით, ზამთარში შესაძლოა ლარი კიდევ უფრო გაუფასურდეს.

როგორც იცით, ამ დროს იზრდება იმპორტის მოცულობა, რადგან აქ მნიშვნელოვანი წილი ელექტროენერგიას უკავია, რომლის იმპორტსაც საქართველო ზამთრის პერიოდში ახორციელებს. ასევე იზრდება მოთხოვნა ნავთობპროდუქტებზე, რაც დოლარზე მოთხოვნას გაზრდის და ამით ლარი უფრო გაუფასურდება. შესაბამისად, ლარიზაციის ეს პროგრამა ვერ მოიტანს შედეგს.

ღმერთმა ქნას, რომ მე ვცდებოდე. თუმცა, მაინც ეჭვის თვალით ვუყურებ, რადგან მთავარი პრობლემა საქრთევლოს საგარეო სავაჭრო ბალანსია. მით უმეტეს, რომ ლარიზაციის ფარგლებში მოსახლეობის დიდი ნაწილის ინტერესი ირღვევა, რადგან თუ ხელისუფლებამ დახმარება აღმოუჩინა მხოლოდ იმ კრედიტორებს, ვინც სესხი დოლარში აიღო, რა დააშავა იმან, ვისაც ლარში აქვს ან საერთოდ არ აქვს კრედიტი?!

"მ.კ.": "გაზპრომთან" გაფორმებულ ხელშეკრულებაზე მინდა გკითხოთ. საქართველოს ხელისუფლების მხრიდან რამდენად სწორი ნაბიჯია რუსეთისგან ნედლეულის სანაცვლოდ ფულის აღება, მით უმეტეს, მაშინ, როდესაც თანხის რაოდენობაც გასაიდუმლოებულია?

ნ.ჩ.: ჩემი აზრით, ხელისუფლების მხრიდან ეს ნამდვილად არ იყო სწორი ნაბიჯი. იმიტომ, რომ საქართველოს ბუნებრივ აირზე მოთხოვნილება შესაძლოა, ბოლომდე ვერ დააკმაყოფილოს. ვიცით, რომ რუსეთიდან სომხეთში ექსპორტირების ხარჯზე, საქართევლო ბუნებრივ აირზე მოთხოვნილებას 10%-ით იკმაყოფილებდა.

დღეს უკვე პრობლემას წარმოადგენს, ერთი, რომ ხელისუფლება აცხადებს, ეს კომერციული საიდუმლოებააო და შესაბამისად მოსახლეობამ არ იცის, რა თანხას მიიღებს საქართველო.

მეორე მხრივ, აცხადებს, რომ თუ საქართევლო უარს იტყოდა ამ შეთანხმებაზე, რუსეთი სომხეთში გაზის ექსპორტს ირანის გავლით განახორციელებდა. თუმცა, ირანსა და სოხეთს შორის დამაკავშირებელი გაზსადენის მოცულობა ერთ მილიარდ კუბურ მეტრს შეადგენს, ამიტომ რუსეთს ბუნებრივი აირის გატარება ყველა ვარიანტში საქართევლოს ტერიტორიის გავლით მოუწევდა. შესაძლოა, მცირე მოცულობით, მაგრამ მაინც მოუწევდა.

ასევე, ხელისუფლებამ თითქოს მოსახლეობას უკვე შეაპარა, რომ თუ საქართველოს დასჭირდა, რუსეთიდან დამატებითი მოცულობის ბუნებრივ აირს 215-ისნაცვლად 185 დოლარად მიიღებს.

ე.ი. აქ საუბარია იმაზე, რომ საქართველო აპირებს რუსეთისგან დამატებითი მოცულობა ბუნებრივი აირის შეძენას, რაც რასაკვირველია, გაზრდის საქართველოს რუსეთზე ენერგოდამოკიდებულებას. რაც, თავის მხრივ გამოიწვევს პოლიტიკური დამოკიდებულების ზრდას. ჩვენ ვიცით, რა პოლიტიკას აწარმოებდა "გაზპრომი" 90-ანი წლების ბოლოდან 2006 წლამდე.

მინდა გითხრათ, რომ სხვადასხვა გაანგარიშებით, საქართველო ყოველწლიურად, დაახლოებით, 30 მილიონ დოლარს დაკარგავს, თუკი ის დათანხმდება რუსეთის პირობებს.