სახალხო დამცველი სასამართლო რეფორმის მესამე ტალღის ფარგლებში პარლამენტის მიერ მიღებულ საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტზე საუბრობს და ამბობს, რომ მასში შემავალ მთელ რიგ საკითხებზე შენიშვნები ჯერ კიდევ დღის წესრიგში დგას.

უჩა ნანუაშვილის თქმით, კარგი იქნება თუკი სტანდარტების შესწორებაზე კი არა, რეალური ბერკეტების შექმნაზე ვიზრუნებთ - იმისთვის, რომ სასამართლოს დამოუკიდებლობა მაქსიმალურად იქნას უზრუნველყოფილი.

მიუხედავად, კონკრეტული შენიშვნებისა, სახალხო დამცველი ფიქრობს, რომ საკანონმდებლო ცვლილებებზე ვეტოს დადება-არდადების საკითხი პრეზიდენტმა თავად უნდა გადაწყვიტოს.

უჩა ნანუაშვილი: რა თქმა უნდა, რეფორმები მისასალამებელია, თუმცა კანონმდებლობაში მიღებულ ცვლილებებში სამწუხაროდ მთელი რიგი მოთხოვნები ისევ დარჩა, რომელიც პირველ ვარიანტში იყო და რომელსაც ჩვენც ვითხოვდით. საბოლოო მოსმენისას კი ეს მოთხოვნები გათვალისწინებული არ იქნა. ცხადია, ეს რეფორმებს ხიბლს უკარგავს.

"რეზონანსი": უფრო კონკრეტულად რომ გვითხრათ, კერძოდ რა შენიშვნები გქონდათ, რომელიც პარლამენტმა საბოლოო მოსმენისას არ გაითვალისწინა?

უ.ნ: თუნდაც ის, რომ მაგალითად, საქმეების განაწილების ელექტრონული წესის ამოქმედება საკმაოდ გვიან ხდება, რაც ჩემთვის პირადად კითხვის ნიშანია. რატომ სჭირდება ამდენი დრო ამ წესის ამოქმედებას? - ამ კითხვაზე პასუხი დღემდე არ მიგვიღია. ისევე, როგორც მთელი რიგი სტანდარტების მხრივ არსებული ხარვეზები.

ვფიქრობ უკან გადადგმული ნაბიჯია, როდესაც თავმჯდომარის არჩევითობა გამოირიცხა, იგივე კოლეგიების არჩევისას, ეს საკითხი საკმაოდ პრობლემურია. ხარვეზები ნამდვილად არის და ვფიქრობ, რომ ეს გათვალისწინებულიც უნდა ყოფილიყო. პრობლემები, რომლებიც მართლმსაჯულების სისტემაშია, სწორედ იმის გამოა, რომ რეფორმები 2 წლის განმავლობაში შეფერხებული იყო.

ცხადია, კარგია რომ ეს საკითხები საბოლოო გადაიხედა, თუმცა კანონს რაღაც მნიშვნელოვანი მომენტები გამოეცალა. ეს პრობლემურია და ჩვენ ვფიქრობთ, რომ კარგი იქნება თუკი სტანდარტების შესწორებაზე კი არა, რეალური ბერკეტების შექმნაზე ვიზრუნებთ.

მხოლოდ იმისთვის, რომ სასამართლო სისტემა მაქსიმალურად დამოუკიდებელი იყოს. მნიშვნელოვანია საქმეთა განაწილების ელექტრონული სისტემის დროული ამოქმედება, რომელსაც წლები ნამდვილად არ სჭირდება.

"რ": როგორ ფიქრობთ, არსებული ხარვეზებისა და შენიშვნების ფონზე, უნდა დაადოს თუ არა პრეზიდენტმა სასამართლო რეფორმის "მესამე ტალღის" ფარგლებში პარლამენტის მიერ მიღებულ საკანონმდებლო ცვლილებათა პაკეტს ვეტო?

უ.ნ: ვეტოს საკითხი, რა თქმა უნდა, პრეზიდენტის გადასაწყვეტია და წინასწარ ამ საკითხზე რამე კომენტარის გაკეთება გამიჭირდება, თუმცა ცხადია და კიდევ ერთხელ ვიმეორებ, რომ არის მთელი რიგი საკითხები, რაზეც ჩვენ გარკვეული შენიშვნები გვაქვს.

"რ": გასულ კვირას ამ თემაზე სასაუბროდ პრეზიდენტის საპარლამენტო მდივანს ანა დოლიძეს შეხვდით. გარდა ამ თემისა, რა საკითხები განიხილეთ და როგორ ფიქრობთ, არის თუ არა პრეზიდენტის მხრიდან უკეთესი მართლმსაჯულების მიღების მზაობა?

უ.ნ: რა თქმა უნდა, ჩვენ ბევრ საკითხზე ვისაუბრეთ და მათ შორის, მართლმსაჯულების შესახებ არსებულ მდგომარეობაზე. ცხადია, მათი მხრიდან არის მზაობა, რომ მართლმსაჯულება ბევრად უკეთესი მივიღოთ, ვიდრე ის დღეს არის.

მგონი ახალი არავისთვისაა, რომ ამ სფეროში ბევრი ხარვეზი და სერიოზული გამოწვევებია, ამას თავად მართლმსაჯულების მესვეურებიც აღიარებენ.

"რ": თქვენს ინიციატივაზე მინდა გკითხოთ, რომელიც დამოუკიდებელი საგამოძიებო ორგანოს შექმნის შესახებ კონსტიტუციაში ჩანაწერის გაკეთებას ეხება. თუ დადგა დღის წესრიგში საკონსტიტუციო კომისიის გასულ სხდომაზე ეს ინიციატივა?

უ.ნ: ჩვენ ამ საკითხს აუცილებლად განვიხილავთ, თუმცა ვინაიდან, საკონსტიტუციო კომისია საკითხებს მუხლობრივად და თემატურად განიხილავს, წინა სხდომაზე ამ ინიციატივის შესახებ არ გვისაუბრია.

ამ საკითხზე ვისაუბრებთ მას შემდეგ, რაც პროკურატურის ნაწილამდე მივალთ. ვისაუბრებთ იმაზე, რომ აუცილებლად უნდა არსებობდეს კონსტიტუციურად გარანტირებული ასეთი ორგანო.

საუბარია იმაზე, რომ როდესაც სამართალდამცველების მხრიდან არასათანადო მოპყრობისა და ძალის გადამეტების ფაქტებზე გამოძიება იწყება, ის მთელ რიგ შემთხვევებში არაეფექტურია.

პრობლემაა ისიც, რომ ასეთ შემთხვევებს თვითონ ბოლომდე ეფექტურად არ იძიებენ, სწორედ ამას ემსახურება იდეა დამოუკიდებლად ასეთი საქმეების შესწავლისა.

უკვე წლებია ამ საკითხებზე ვსაუბრობთ ჩვენც, არასამთავრობო სექტორიც, ამასთანავე ადამიანის უფლებათა სამოქმედო სტრატეგიის ფარგლებშიცაა შეთანხმება.

იმედი მაქვს, რომ საკონსტიტუციო კომისიის ფარგლებში საკითხის განხილვა მოხდება და ერთი მუხლი მაინც მიეძღვნება, რაც რეალურად წლების განმავლობაში სისტემაში დაგროვილ პრობლემებს საბოლოდ გადაწყვეტს.

"რ": და ბოლოს, მოსმენების კანონზეც რომ გვითხრათ თქვენი აზრი. არასამთავრობო სექტორი კანონს ისევ აპროტესტებს და ამბობს, რომ გასაღები სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურს რჩება. რას ფიქრობთ ამ თემაზე?

უ.ნ: ჩვენ პირველ რიგში გვსურდა, რომ ყველა დაინტერესებული უწყებისა და ორგანიზაციის აზრი მოგვესმინა. საუბარია იმ მოდელზე, რომელიც შემოთავაზებულია როგორც ხელისუფლების მხრიდან, ისე პერსონალურ მონაცემთა ინსპექტორის მხრიდან, აგრეთვე არასამთავრობოების მხრიდან.

სწორედ ამის შემდეგ ჩვენ საბოლოოდ უნდა გავაკეთოთ არჩევანი, თუ რომელი მოდელი უფრო მეტად პასუხობს არსებულ რეალობას. მთავარია საკონსტიტუციო სასამართლოს მიერ მიღებული გადაწყვეტილება შესრულდეს.

ამ შემთხვევაში კი ჩვენ იმ მოდელისკენ გადავიხრებით, რომელიც მისი აღსრულებისთვის რეალურ კონტურებს გამოსახავს.