"ცხადია, სისტემური ხარვეზები არსებობდა და არსებობს. თუმცა როგორი კარგი სისტემაც უნდა ჩამოყალიბდეს, სასამართლოსადმი ნდობა არ იქნება, ვიდრე ამ სისტემაში მურუსიძე დარჩება, რადგან როგორი კარგი მოსამართლეც უნდა იყოს მურუსიძე, საზოგადოებრივი აზრის შეცვლას ვერ მოახერხებს", - ასეთია "რეზონანსთან" საუბრისას პოლიტოლოგ ვახტან ძაბირაძის შეფასება სასამართლოში არსებულ სისტემურ ჩავარდნასთან დაკავშირებით.
მისივე თქმით, საქართველო ახლა სერიოზული გამოწვევის წინაშეა. მიმდინარე მოვლენებმა, რაც "ბირჟა მაფიის" წევრების დაკავებას, თურქეთის მოქალაქის შესაძლო ექსტრადირებასა და აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის გატაცებას უკავშირდება, კითხვის ნიშნის ქვეშ სახელმწიფოებრიობა და ადამიანის უფლებების დაცვა დააყენა.
"რეზონანსი": როგორ შეაფასებდით "ბირჟა მაფიის" წევრების დაკავებას. იყო თუ არა ეს შსს-ის თანამშრომლების მხრიდან უფლებამოსილების გადამეტება?
ვახტანგ ძაბირაძე: "ბირჟა მაფიის" წევრების დაკავების ფაქტს ამძაფრებს ის, რომ ამ მათ მხარდაჭერა გამოუცხადა ბერა ივანიშვილმა, რაც სალაპარაკო თემა გახდა, რადგან საკითხავია, რომ არ ყოფილიყო ეს განცხადება, გამოუშვებდნენ თუ არა გირაოთი ამ ბიჭებს.
თუ მათ მართლა ჰქონდათ ნარკოტიკი, მაშინ გაუგებარია სასამართლოს გადაწყვეტილება, რადგან როგორც ინფორმაცია გავრცელდა, საუბარი იყო დიდი რაოდენობით ნარკოტიკულ ნივთიერებაზე, რომელიც რეალიზებისთვის იყო განკუთვნილი და არა პირადი მოხმარებისთვის.
მეორე მხრივ, არის, ზოგადად, ნარკომანიასთან დაკავშირებით სახელმწიფოს პოლიტიკა. ხშირად აპელირებენ, რომ პოლიცია იყენებს ნარკოტიკულ საშუალებას იმისთვის, რათა შედარებით უმტკივნეულოდ დააკავოს მისთვის საინტერესო პირები და შემდგომ მათზე ზემოქმედება მოახდინოს.
ეს კიდევ ცალკე თემაა, რომელიც დიდ დაბნეულობას იწვევს, რადგან ვეღარ გაარკვევ, ვინ რეალურად ნარკოტიკებისთვის დააკავეს, ვინ პოლიტიკური მიზნისთვის და ვინ გამოხატვის თავისუფლებისთვის. ამიტომ ნარკოპოლიტიკა მართლაც უნდა ჩამოყალიბდეს.
ახლა საუბრობენ, რომ პარლამენტში მოხდება ამ საკითხის ინიცირება. პრემიერმა და ვიცე-პრემიერმა სრულიად გასაგები აქცენტები დასვეს. დღეს ნარკოპოლიტიკა ნათლად უნდა ჩამოყალიბდეს, რათა ყველამ იცოდეს, რა დამოკიდებულება აქვს სახელმწიფოს ამ საკითხთან დაკავშირებით.
"რ": ბოლო პერიოდის გახმაურებულ საქმეებს შორის არის დემირელის კოლეჯის მმართველის დაკავება და აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის გატაცების ფაქტები. რა გავლენას ახდენს ასეთი საკითხები საქართველოს იმიჯზე?
ვ.ძ.: თავისთავად ის, რომ ამ ფაქტებს მყისიერი რეაგირება მოჰყვა ევროპისა და ამერიკის მხრიდან, იმას ნიშნავს, რომ ეს მნიშვნელოვანი და სერიოზული თემაა.
მიუხედავად იმისა, რომ მე არ ვიცი, რა გადაწყვეტილებას მიიღებს საბოლოოდ სასამართლო, ყველა შემთხვევაში საქართველომ ძალიან მოზომილი და ფრთხილი მიდგომა უნდა გამოიჩინოს, რათა, ერთი მხრივ, თურქეთთან ჩვენი პარტნიორობა შევინარჩუნოთ და, მეორე მხრივ, დავიცვათ ადამიანის უფლებები. შეიძლება ვთქვათ, რომ ყველაფერი ჯერჯერობით იურიდიულ ჩარჩოებში ექცევა.
რამდენად სწორი იქნება დემირელის კოლეჯის მმართველის გადაცემა თურქეთისთვის, ეს ცალკე საკითხია, მაგრამ ის, რომ სამთვიანი წინასწარი პატიმრობა შეეფარდა თურქეთის მოქალაქეს, მეტ-ნაკლებად ჯდება საერთაშორისო პრაქტიკის ფარგლებში.
სრულიად სხვა საკითხია საქართველოში მცხოვრები აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის ამბავი, რადგან სრულიად გაუგებარია, რა მოხდა. არც ერთი ვერსია, რომელიც შეიძლება იყოს განხილული და თუნდაც თეორიულად არსებობდეს, არ არის მისაღები და დამაკმაყოფილებელი საქართველოს ხელისუფლებისთვის არამხოლოდ დასავლეთის მხრიდან, არამედ ქვეყნის შიგნით არსებული ვითარებიდან და იმ ურთიერთობიდან გამომდინარე, რაც საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის არსებობს.
გულწრფელად რომ გითხრათ, გაცილებით მნიშვნელოვნად მიმაჩნია აზერბაიჯანელი ჟურნალისტის ამბის დროული გამოძიება. აქ ყველა ვერსია მიდის იქით, რომ ჩვენსა და აზერბაიჯანს შორის ყველაფერი არ არის აღქმული ისე, როგორც, ზოგადად, პარტნიორული ურთიერთობა აღიქმება.
საშინელებაა, თუ აზერბაიჯანულმა სამსახურებმა პირდაპირ ან ირიბად ჩაატარეს სპეცოპერაცია. თუ ამაში ოფიციალური პირი მონაწილეობდა, ესეც საშინელებაა და თუ უშუალოდ უცხო ქვეყნის სპეცსამსახურებმა შეასრულეს ოპერაცია, მაშინ გამოდის, რომ ჩვენ საერთოდ არანაირი პოლიტიკა არ გვქონია მეზობელ სახელმწიფოებთან.
ამიტომ ეს არის სახელმწიფოებრივი საკითხი და აქ ლაპარაკი, რომ ჩვენ ვინმესთან რამე სახის ურთიერთობის გართულებას უნდა მოვერიდოთ, იმას ნიშნავს, რომ ჩვენ არაგონივრულ პოლიტიკას ვატარებთ. ამიტომ ეს არის ძალიან მნიშვნელოვანი და ყურადსაღები საკითხი, რომლის გადაფარვაც არ შეიძლება.
"რ": აღნიშნული მოვლენების გათვალისწინებით, დგება თუ არა კითხვის ნიშნის ქვეშ საქართველოში ადამიანის უფლებების დაცვა?
ვ.ძ.: ზოგადად, შეიძლება ასეც შევხედოთ. მაგრამ აქ ადამიანის უფლებებთან კი არა, უკვე სახელმწიფოებრიობასთან მიმართებით ჩნდება კითხვის ნიშნები, რადგან ხომ არ შეიძლება, სახელმწიფო იტაცებდეს ადამიანს?!
თუ აზერბაიჯანელი მოქალაქის საქმეში საქართველოს ხელისუფლება ურევია, მაშინ კითხვის ნიშნის ქვეშ სწორედ ადამიანის უფლებები დგება. თუ ამაში საქართველოს ხელისუფლება არ ურევია, მაშინ კითხვის ნიშნის ქვეშ დგას ქვეყნის სუვერენიტეტი და სახელმწიფოებრიობა. მეტი არჩევანი, უბრალოდ, არ არის.
"რ": შეიძლება თუ არა ეს მოვლენები იმის მანიშნებელი იყოს, რომ როგორც სასამართლოში, ასევე საგამოძიებო უწყებებში სისტემური ჩავარდნაა?
ვ.ძ.: ცხადია, სისტემური ხარვეზები არსებობდა და არსებობს, თუმცა მხოლოდ სისტემურიც არ არის. სასამართლოსადმი ნდობა არ იქნება, როგორი კარგი სისტემაც უნდა გაკეთდეს და ობიექტურიც უნდა იყოს სასამართლო. არსებობს იმიჯი და როცა ამ სისტემაში მურუსიძეა, როგორი იდეალური მოსამართლეც უნდა იყოს იგი, საზოგადოებრივი აზრის შეცვლას ვერ მოახერხებს.
მურუსიძეზე არის საკმაოდ მკაფიო აზრი საზოგადოებაში და როგორც კი სასამართლოზე იქნება ლაპარაკი, ადამიანის გონებაში მაშინვე ჩნდება დამკვიდრებული ტერმინი, რომ სასამართლო არის კოლექტიური მურუსიძე.
და რადგან სასამართლოს მიმართ ორიდან ერთ მხარე ყოველთვის უკმაყოფილოა, ეს იმას ნიშნავს, რომ მუდმივად იქნება იმის აპელირება, რომ სასამართლო არის მურუსიძე.
ჩვენ გვჭირდება ინსტიტუტი, რომლისადმი საზოგადოებას ექნება ნდობა. როგორ მოხერხდება ამ ნდობის მოპოვება, მე არ ვიცი.