"ქართული ოცნება" მაქსიმალურად ცდილობს, შეზღუდოს პრეზიდენტის უფლებები. აქედან გამომდინარე, მეეჭვება, ვენეციის კომისიის ეს რეკომენდაცია გათვალისწინებული იქნეს", - აღნიშნავს პოლიტოლოგი ნიკა ჩიტაძე კომისიის დასკვნასთან დაკავშირებით, სადაც საუბარია, რომ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეები იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს პირდაპირ პრეზიდენტმა უნდა წარუდგინოს და პარლამენტმა ამაში მონაწილეობა არ უნდა მიიღოს.

პოლიტოლოგი "რეზონანსთან" ასევე ვენეციის კომისიის რეკომენდაციებს, "ქართული ოცნების" ნაბიჯებსა და პარლამენტის ყოფილი თავმჯდომარე დავით უსუფაშვილის მიერ ჩამოყალიბებული ახალი პოლიტიკური მოძრაობის პერსპექტივას აფასებს.

"რეზონანსი": ვენეციის კომისიის რეკომენდაციის მიხედვით, კონსტიტუცია არ უნდა იყოს ერთპარტიული დოკუმენტი. არის თუ არა ეს "ქართული ოცნებისთვის" მინიშნება, რომ მან გაითვალისწინოს არასამთავრობოთა და ოპოზიციის შენიშვნები და წინადადებები?

ნიკა ჩიტაძე: რა თქმა უნდა, კონსტიტუცია უნდა იყოს საზოგადოებრივ კონსენსუსზე დაფუძნებული. მე ვიზიარებდი იდეას, რომ ცვლილებაზე, რომელიც პრეზიდენტის არჩევის წესს უკავშირდება, ჩატარებულიყო რეფერენდუმი, ვინაიდან ეს არის დემოკრატიის ერთ-ერთი უმაღლესი ფორმა.

კარგი იქნებოდა, კონსტიტუციის შესწორების პროცესში მონაწილეობა მიეღოთ პოლიტიკურ პარტიებსა და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლებსაც. ასეთ შემთხვევაში გაცილებით დიდი შესაძლებლობა გვქონდა, დემოკრატიული კონსტიტუცია მიგვეღო, თუ, რა თქმა უნდა, მმართველი ძალა გაითვალისწინებდა შენიშვნებს.

თუმცა დღეს "ქართული ოცნება" საკონსტიტუციო უმრავლესობას ფლობს, რაც იმ არჩევნების შედეგია, რომელიც 2016 წლის ოქტომბერში ჩატარდა.

"რ": ვენეციის კომისიის ერთ-ერთი რეკომენდაცია უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების არჩევის წესს ეხება, რაც "ქართული ოცნების" სურვილს არ ემთხვევა. დასკვნაში წერია, რომ მოსამართლეების არჩევაში პარლამენტმა არ უნდა მიიღოს მონაწილეობა. კანიდიდატები პრეზიდენტმა პირდაპირ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს უნდა წარუდგინოს, რომელიც გადაწყვეტილებას მიიღებს. როგორ ფიქრობთ, გაითვალისწინებს "ოცნება" აღნიშნულ რეკომენდაციას?

ნ.ჩ.: არ მგონია, ეს რეკომენდაცია გაზიარებული იქნეს. "ქართული ოცნება" მაქსიმალურად ცდილობს, შეზღუდოს პრეზიდენტის უფლებები. აქედან გამომდინარე, მეეჭვება, ვენეციის კომისიის ეს რეკომენდაცია გათვალისწინებული იქნეს.

"რ": რაც შეეხება საარჩევნო კოდექსში მისაღებ ცვლილებებს - გადაუნაწილებელ მანდატებს, ზედა და ქვედა ზღვარს, რამდენად მისაღებია თქვენთვის აღნიშნული ცვლილება?

ნ.ჩ.: მე კატეგორიული წინააღმდეგი ვარ იმისა, რომ გამარჯვებულმა პარტიამ მიიღოს იმ პარტიის ხმები, რომელიც ვერ გადალახავს 5%-იან ბარიერს. ამასთან, ასევე კატეგორიული წინააღმდეგი ვარ იმისა, რომ ქვეყანაში მაჟორიტარული სისტემა დარჩეს. ვფიქრობ, უნდა არსებობდეს წმინდა პროპორციული საარჩევნო სისტემა.

საქართველოში იმის პრობლემაა, რომ მაჟორიტარები იყენებენ ადმინისტრაციულ რესურსებს. ასევე უპირატესობა ენიჭება უხვშემოსავლიანი მაჟორიტარების არჩევას და, ფაქტობრივად, ბევრი რისკი არსებობს. ამ შემთხვევაში სწორედ იმის გამო, რომ დღეს შერეული სისტემაა, "ქართულ ოცნებას" საკონსტიტუციო უმრავლესობა აქვს.

პროპორციული არჩევნების შედეგად "ოცნებამ" მიიღო ამომრჩევლების ხმათა დაახლოებით 48% მაშინ, როცა ამომრჩეველთა 50% მონაწილეობდა არჩევნებში. გამოდის, რომ რეალურად "ქართულმა ოცნებამ" მიიღო 25% და საკონსტიტუციო უმრავლესობა მოიპოვა, რადგან მაჟორიტარულ ოლქებში გაიმარჯვა.

"რ": კონსტიტუციის პროექტში "ოცნებას" უწერია, რომ პროპორციულ სისტემაზე უნდა გადავიდეს, თუმცა ჯერ კიდევ უთანხმოებაა იმასთან დაკავშირებით, როდის უნდა გაუქმდეს მაჟორიტარული სისტემა - 2020 თუ 2024 წელს. თქვენი აზრით, რა გადაწყვეტილებას მიიღებს უმრავლესობა ამ შემთხვევაში?

ნ.ჩ.: მთავარი აზრთა სხვადასხვაობა "ქართულ ოცნებაში" სწორედ მაჟორიტარული სისტემის გაუქმება-არგაუქმების საკითხს უკავშირდება. ასეთ სიტუაციაში რთულია პროგნოზი. თუმცა ის ფაქტი, რომ "ოცნების" ნაწილი მხარს უჭერს მაჟორიტარული სისტემის გაუქმებას, ძალიან კარგია.

ვნახოთ, თავად "ქართულ ოცნებაში" როგორ გადანაწილდება ხმები ამ საკითხთან დაკავშირებით.

"რ": როგორ შეაფასებდით დავით უსუფაშვილის მიერ ჩამოყალიბებულ ახალ პოლიტიკურ ძალას, რა შანსი აქვს მას?

ნ.ჩ.: მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი გამოცდილი პოლიტიკოსი და ინტელექტუალი არის ამ პოლიტიკურ პარტიაში, ბევრ რამეს განსაზღვრავს ფინანსური რესურსები. თუკი რესურსი ექნებათ, უფრო მეტი ადამიანის მიზიდვა იქნება შესაძლებელი და მომავალ საპარლამენტო არჩევნებში, გამორიცხული არ არის, დაძლიონ 5%-იანი ბარიერი.

ყოველ შემთხვევაში, პლუსი ის არის, რომ პარტიაში ბევრი ისეთი ადამიანია, ვისაც პოლიტიკური გამოცდილება აქვს, თუმცა ფინანსების ნაკლებობა იქნება შემაფერხებელი ფაქტორი წინასაარჩევნო კამპანიის წარმატებით ჩატარებაში.

"რ": ბოლო საპარლამენტო არჩევნებში "რესპუბლიკურ პარტიას," რომლის ლიდერიც უსუფაშვილი იყო, არცთუ სახარბიელო მაჩვენებელი ჰქონდა, მიუხედავად იმისა, რომ პარტია არც ინტელექტუალთა ნაკლებობას უჩიოდა და არც პოლიტიკურად გამოცდილი წევრებისა.

ნ.ჩ.: დიახ, სამწუხაროდ, ასეა. მიუხედავად იმისა, რომ პარტიაში ბევრი ინტელექტუალი იყო, ის არ ფლობდა მაღალ რეიტინგს, რაც გარკვეულწილად საზოგადოებრივ განწყობას უკავშირდება. ჩემი აზრით, საზოგადოება უფრო რადიკალიზმის მომხრეა და, შეიძლება ითქვას, რომ იმას უფრო მეტი მხარდამჭერი ჰყავს, ვინც მიტინგზე მეტს ყვირის.

რა თქმა უნდა, ეს არის ერთ-ერთი შემაფერხებელი ფაქტორი. თუმცა, ერთი მხრივ, ეს მოსახლეობის ცნობიერებაზეა დამოკიდებული და, მეორე მხრივ, იმაზე, თუ რამდენად მისაღები იქნება მომავალში "ქართული ოცნება" მოსახლეობისთვის. ამიტომ როგორ განვითარდება მოვლენები, ამას მომავალი გვიჩვენებს.