„ვინმეს სჯერა, ხელისუფლებამ გადაწყვეტილება მიიღო, რომ საარჩევნო სისტემა შეცვალოს და ხალხი აუჯანყდა - აუცილებლად ძველი საარჩევნო სისტემა უნდა იყოსო? ეს თამაში ხელისუფლების ლუსტრაცია იქნება. ამიტომაც ოპოზიციამ ამის საბაბი არ უნდა მისცეს. მათ არ უნდა გაუჩნდეთ მიზეზი, რომ პროპორციულ არჩევნებზე უარი თქვან," - აცხადებს „რეზონანსთან" ანალიტიკოსი ვახტანგ ძაბირაძე პროპორციულ საარჩევნო სისტემაზე გადასვლასთან დაკავშირებით, „ქართული ოცნების" მიერ საყოველთაო-სახალხო განხილვების დაწყების შესახებ საუბრისას.

შეიქმნა საორგანიზაციო კომისია, რომელიც 11 საჯარო შეხვედრას გამართავს. მმართველი გუნდში ამბობენ, რომ დაგეგმილი შეხვედრები შედეგს გამოიღებს, პროპორციულ არჩევნებზე გადასვლაზე საზოგადოებასთან კონსენსუსს მიაღწევენ.

შეხვედრებს პარლამენტის თავმჯდომარე არჩილ თალაკვაძე გაუძღვება და პირველი შეხვედრა თელავში 13 სექტემბერს გაიმართება. მასში მონაწილეობენ როგორც მმართველი გუნდის, ასევე არასაპარლამენტო პოლიტიკური პარტიებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებიც, ასევე კონსტიტუციონალისტები და ექსპერტები.

„რეზონანსი": მმართველი გუნდის მიერ დაწყებული შევხედრები რისი მომცემიაა, და რამდენად მოსალოდნელია „ქართულმა ოცნებამ" პროპორციულ სისტემაზე გადასვლა გადაიფიქროს იმ მიზეზით, რომ საზოგადოება ახალ სისტემაზე გადასვლის წინააღმდეგია?

ვახტანგ ძაბირაძე: პროპორციული არჩევნები ყველაზე კარგი საშუალებაა იმისა, რომ ქვეყანაში რაღაც შეიცვალოს, თუნდაც პარლამენტის შემადგენლობა. ეს შეხვედრები კონსტიტუციის მოთხოვნაა და მმართველი გუნდი ვალდებულია ჩაატაროს.

არ მგონია, რომ ამის რეალური განხილვები მოჰყვეს. მოხდება ისეთივე განხილვები, როგორიც ბოლო კონსტიტუციის მიღების დროს იყო და უბრალოდ ფორმალური იქნება. ჩავლენ რაიონებში, შეხვდებიან აქტივისტებს, როგორც ეს მანამდე ხდებოდა და ამით დასრულდება.

დისკუსიაში მონაწილეობას აზრი არ აქვს. კარგი იქნება, თუ ოპოზიცია ამაზე დროს არ დაკარგავს და თავის პოზიციას უბრალოდ დააფიქსირებს იმ დათქმით, რომ ყველა ვარიანტში პროპორციულ არჩევნებს მხარს უჭერს, როგორი პირობებიც არ უნდა იყოს.

დღეს ოპოზიციის ერთადერთი ფუნქცია ის არის, რომ ხელისუფლებას არ მისცეს უკან დახევის საშუალება, არ იდავოს დროზე, დაფინანსების სქემაზე და ა.შ.

„რ": პარლამენტმა უნდა იმსჯელოს უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეობის კანდიდატების სიაზე. პირველი განხილვა გვახსოვს, რომ სკანდალითა და „ოცნებიდან" დეპუტატთა ერთი ჯგუფის გასვლით დასრულდა. როგორ ფიქრობთ, ამჯერად რა მოხდება?

ვ.ძ.: იმდენად გაიცვითა და დავარდა სასამართლოსადმი ნდობის საკითხი, რომ ყოველგვარი კარგი მოლოდინი გამოირიცხა. ამ შემთხვევაში სახელმწიფოს და ხელისუფლების მოქმედებები იმდენად მიკერძოებულია, არ უნდა ველოდოთ, რომ ხელისუფლება უარს იტყვის იმ მოსამართლეთა დანიშვნაზე, რომლებიც მისთვის არის მისაღებელი.

საზოგადოებამ ეს გააპროტესტა და პროტესტი, ფაქტობრივად, საყოველთაოა. უარყოფითი შედეგები, რაც შეიძლებოდა ხელისუფლებას პოლიტიკური თვალსაზრისით მიეღო, უკვე მიიღო. ამიტომაც, რატომ უნდა გადადგას რადიკალური ნაბიჯები და არ მოიწონოს ის ადამიანები, ვინც მოსწონს და მისთვის მისაღებია, უბრალოდ გაუგებარია.

ველოდები, რომ პარლამენტის მხრიდან იქნება საკმაოდ ცუდი არჩევანი და სასამართლოს რეფორმა, თუ ოდესმე ნორმალური ხელისუფლება მოვა, თავიდან გასატარებელი იქნება.

„რ": ამ სიასთან დაკავშირებით, სამუშაო ჯგუფი შეიქმნა, სადაც არასამთავრობო ორგანიზაციები წარმოდგენილი არ არის. ამ ფაქტს მათი მხრიდან პროტესტი მოჰყვა. როგორ ფიქრობთ, რატომ არ მოხვდნენ არასამთავრობოები და რამდენად გამართლებულია მათი არმოხვედრა ჯგუფში?

ვ.ძ.: როდესაც ხელისუფლებისადმი ნდობა დაბალ ნიშნულზეა, იმისათვის, რომ საზოგადოებამ ირწმუნოს პროცესის ობიექტურობა, საჭიროა პროცესში ნეიტრალური ელემენტი ჩაერთო. მოგვწონს თუ არ მოგვწონს, ნეიტრალური საქართველოში არის არასამათავრობო ორგანიზაციები, მაგრამ, იქიდან გამომდინარე, რომ ხელისუფლებამ უარყოფითი გავლენები უკვე აჩვენა, ის ვა-ბანკზე წავიდა. მოსალოდნელი იყო, რომ არ ჩართავდა არასამთავრობო ორგანიზაციებს და მივიღეთ კიდევაც. ზედმეტი თავის ტკივილი აღარ სჭირდება. ამ პროცესში არასამთავრობოთა ჩართვა კი იქნებოდა მისთვის თავის ტკივილი.

ეს კიდევ ერთი დადასტურებაა იმისა, რომ ხელისუფლება იმ შერჩეული კანდიდატებიდან სწორედ იმას დაუჭერს მხარს, ვინც მისთვის არის მისაღები და არა ზოგადად, საზოგადოებისთვის.

„რ": აშშ-ს სახელმწიფო მდივნის ყოფილი მოადგილის ევროპისა და ევრაზიის საკითხებში, დენიელ ფრიდის განცხადებით, „ქართულ ოცნებაში" ბევრს ჰგონია, რომ ამერიკელები მხოლოდ სააკაშვილს უჭერენ მხარს, მათ ამიტომაც დაბლოკეს ბრიჯიტ ბრინკი საქართველოში აშშ-ის ელჩის თანამდებობაზე. როგორ შეააფსებთ ფრიდის ამ განცხადებას?

ვ.ძ.: დიდი ხნის განმავლობაში ელჩი არ იყო დანიშნული, მაგრამ ამას ურთიერთობის პროცესზე დიდი ზეგავლენა არ მოუხდენია. შესაძლოა კულუარებში მაღალი ტონით საუბრები იყო, თუმცა, რეალურად რაც ჩანს, სტრატეგიული ურთიერთობა არ გაუარესებულა. პირიქით, რაღაც ნაბიჯები გადაიდგა კიდევ უფრო მეტად დაახლოებისკენ.

განცხადება იმის შესახებ, რომ ქართული მხარე ამ ელჩის დანიშვნას ეწინააღმდეგებოდა, გავლენას უკვე ვერ იქონიებს ამ ორი ქვეყნის ურთიერთობაზე. ეს მაშინვე ითქვა, რომ ქართული მხარე ეწინააღმდეგება ამ ელჩის დანიშვნას. სწორედ ახლა იმიტომ განაცხადეს, რომ ელჩი უკვე არსებობს, უთანხმოების ამ ეტაპმა გაიარა და ეს მომავალში ამ ურთიერთობებზე ვერ იმოქმედებს.

თუ კიდევ სხვა გართულებები იქნა, მაშინ აშშ-ს შეუძლია ივარაუდოს, რომ სააკაშვილის მხარდაჭერა არაფერ შუაშია და იმ კანდიდატურის არდანიშვნა სხვა მიზეზით მოხდა. თუმცა დღესდღეობით ყველა ინციდენტი, შეიძლება ითქვას, რომ ამოწურულია.

„რ": თქვენ პირადად თუ გახსენდებათ მსგავსი ფაქტი, რომ საქართველოს ხელისუფლებას რომელიმე სხვა ქვეყნის ელჩი დაებლოკოს?

ვ.ძ.: შეიძლება ასეთი რამ მოხდა, მაგრამ თავად არ მახსენდება, მითუმეტეს, რომელიმე რომელიმე ქვეყნის ელჩი და ამერიკის ელჩი განსხვავდება. როდესაც აშშ-ის ხელისუფლებას უარს ეუბნები შემოთავაზებული კანდიდატის დანიშვნაზე, ეს საკმაოდ კატეგორიული განაცხადია და არასწორია, როდესაც სტრატეგიულ პარტიორთან ასეთი ურთიერთობა გაქვს. მაგრამ „ქართულმა ოცნებამ" ჩათვალა, რომ უფრო მნიშვნელოვანი იყო, თუ ვინ იქნებოდა ელჩი, ვიდრე ის, რომ ურთიერთობები გამწვავებულიყო.

„რ": ეს ინციდენტი მომავალში როგორ იმოქმედებს „ქართული ოცნებისადმი" აშშ-ის დამოკიდებულებაზე?

ვ.ძ.: ეს უსიამოვნო ფაქტია, მაგრამ ამ ერთი წლის განმავლობაში ამერკასთან ურთიერთობა არ გაუარესებულა, პირიქით. „ქართული ოცნებისადმი" ამერიკელებს რა დამოკიდებულება აქვთ, ძნელი სათქმელია, თუმცა ამერიკას მკვეთრი რეაქცია ექნება არა იმაზე ელჩი დანიშნა თუ არა, არამედ „ქართული ოცნება" არჩევნებს როგორ ჩაატარებს და როგორი იქნება მისი საგარეო ორიენტირი.

რა თქმა უნდა, ეს ინციდენტი დარჩება და მხედველობაში ექნებათ, რომ „ქართულმა ოცნებამ" უარი თქვა მათ მიერ შეთავაზებულ კანდიდატზე. ისინი სულაც არ თვლიან, რომ ამერიკის ელჩი რომელიმე პოლიტიკური ძალის მხარდამჭერ იქნება. ამერიკის ელჩმა უნდა დაიცვას აშშ-ის ინტერესები და გაატაროს მისი პოლიტიკა.

„ქართულმა ოცნებამ" ჩათვალა, რომ იქნებოდა სააკაშვილისადმი კეთილგაწყობილი. ამერიკელებისთვის მისაღები თუ არა, გასაგები არგუმენტია. ამ მხრივ „ოცნებასთან" თანამშრომლობა მათ არ შეუწყვეტიათ. რა შედეგი იქნება მომავალში, ეს დამოკიდებული იქნება არა იმაზე, გუშინ რა მოხდა ელჩთან დაკავშირებით, არამედ იმაზე, ხვალ რა მოხდება.