რუსეთის მხრიდან საკუთარ მოქალაქეებზე ტურისტულ სფეროში დაწესებულმა შეზღუდვამ დიდხანს ვერ გასტანა. როგორც გუშინ გახდა ცნობილი, რუსი ტურისტებისთვის ადმინისტრაციული ბარიერი მოიხსნება და ისინი თურქეთში გამგზავრებას უკვე წელსვე შეძლებენ.

გაუქმებული რეისები და შემცირებული მგზავრები, თურქეთში მომხდარი ტერაქტის შემდეგ "თურქიშ ეარლაინსისა" და "ატლასგლობალის" მომხმარებლების ნაწილმა ბილეთები უკან დააბრუნა. კიდევ უფრო რთული ვითარებაა ტურისტულ ბიზნესში. კომპანიები თურქეთში მიმდინარე აფეთქებების შედეგად ფინანსურ ზარალს განიცდიან.

ეროვნული ვალუტის არასტაბილურმა კურსმა მოსახლეობას ნეგატიური მოლოდინი შეუქმნა. ხალხი შიშობს, რომ გრძელვადიან პერიოდში ლარი კვლავ გაუფასურდება და არჩევნების შემდგომ შესაძლოა, 2,5-ის ნიშნულსაც კი გადააბიჯოს. ამ დროს მთავრობა და სებ-ი კონკრეტული განცხადებების გაკეთებისგან თავს იკავებენ. ეროვნულ ბანკში მხოლოდ იმას ამბობენ, რომ "მცურავი კურსის პირობებში ვალუტის გაუფასურებას აუცილებლად გამყარება მოჰყვება", მაგრამ როდის, ეს არავინ იცის.

ბოლო რამდენიმე დღეში იმპორტირებული სურსათის ფასმა - 5-10%-ით, ხოლო ნავთობპროდუქტების ღირებულებამ 6-7%-ით მოიმატა. ლარის მკვეთრი გაუფასურების გამო, იმპორტიორებმა მოსალოდნელი გაძვირება დაახლოებით 1 კვირის წინ დააანონსეს და მალევე აასრულეს. მათი მტკიცებით, ლარი უკვე იმ ნიშნულზეა, როცა ფასის შენარჩუნება შეუძლებელია. გაძვირდა თითქმის ყველა დასახელების პროდუქტი, მათ შორის ისეთიც, რომელიც ბოლო პერიოდამდე საგრძნობლად იყო გაიაფებული.

დევდორაკის ხეობაში მოვარდნილმა ღვარცოფმა და ზემო ლარსის საბაჟო-გამშვები პუნქტის ჩაკეტვამ რუსეთში, ქართულთან ერთად, პრობლემები სომხური პროდუქტის ექსპორტსაც შეუქმნა. სომეხმა ექსპორტიორებმა ალტერნატიული გზა უკვე ნახეს და საკუთარი ნაწარმი ბათუმიდან ნოვოროსიისკის პორტში ბორნით გადააქვთ. სხვადასხვა შემოვლითი გზით სარგებლობენ ქართველი მეწარმეებიც. რაც შეეხება თავად გზას, საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტში ამბობენ, რომ ის დაახლოებით 2 კვირაში გაიხსნება.

ეროვნული ვალუტის დევალვაციამ და ამ საკითხზე მთავრობის წევრების მხრიდან გაკეთებულმა განცხადებებმა, შესაძლოა, "ქართული ოცნების" რეიტინგზე ძალიან ცუდად იმოქმედოს. იმის გამო, რომ ლარის კურსი საზოგადოებისთვის ერთ-ერთი ყველაზე ფაქიზი თემაა, სპეციალისტები არ გამორიცხავენ, რომ ლარის ვარდნას საზოგადოების მხრიდან ხელისუფლების ნდობაც ფეხდაფეხ მიჰყვეს. იმ შემთხვევაში, თუ ლარმა გაუფასურება გააგრძელა, რასაც თავისთავად ინფლაცია მოჰყვება, ოქტომბრის არჩევნებს "ოცნება", სავარაუდოდ, ერთიორად შემცირებული მხარდამჭერით შეხვდება.

ლარის გაუფასურებას სპეციალისტები ეროვნული ბანკის არასწორ პოლიტიკას უკავშირებენ. მართალია, სხვადასხვა უწყების, პოლიტიკური წრეებისა და ექსპერტების მხრიდან არაერთგვაროვანი შეფასებები ისმის, მაგრამ მათი უმრავლესობა ერთსულოვანია იმაში, რომ სებ-მა შეცდომა დაუშვა და მოსალოდნელი რისკი სწორად ვერ გათვალა.

ნამახვანის ჰესების კასკადი ისევ ინვესტორის მოლოდინშია. ჰესი, რომლის მშენებლობა აქტიურ ფაზაში უნდა იყოს, არც დაწყებულა. ამ დრომდე უცნობია, გამოთქვა თუ არა რომელიმე ინვესტორმა ინტერესი, საქართველოს ენერგეტიკის განვითარების, ფონდში მოუცლელობის გამო, ამ საკითხზე კომენტარი არ გააკეთეს. სპეციალისტები კი ამბობენ, რომ ნამახვანის პროექტირებისას ბევრი გარემოება გათვალისწინებული არ არის. ჰესი წამგებიანია და არ უნდა აშენდეს.

დიდი ბრიტანეთის ევროკავშირიდან გასვლის გადაწყვეტილებამ მსოფლიო ეკონომიკაში დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია. "ბრექსიტის" შედეგების გამოქვეყნების შემდეგ ფუნტი სტერლინგი 31-წლიან მინიმუმამდე დაეცა. ბირჟებზე გაიაფდა თითქმის ყველა მსხვილი კომპანიის აქცია. ქვემოთ წამოვიდა ნავთობის ფასიც. "ბრექსიტმა" რუსული რუბლი და უმსხვილესი რუსული კომპანიების აქციებიც გააიაფა.

დევდორაკის ხეობაში მოვარდნილმა ღვარცოფმა და შედეგად ლარსის გზის ჩაკეტვამ რუსეთში ქართული პროდუქტების ექსპორტს პრობლემა შეუქმნა. ამ მხრივ განსაკუთრებით ქართული ღვინისა და ხილის კომპანიები დაზარალდნენ. ექსპორტიორების ინფორმაციით, მათი ნაწილი შემოვლითი გზით ისარგებლებს, რაც დამატებით ხარჯს უკავშირდება. თუმცა ღვინის კომპანიები, რომელთაც ექსპორტისთვის მხოლოდ ლარსის გამშვები პუნქტით სარგებლობის უფლება აქვთ, გზის გახსნას დაელოდებიან.

ლარის კურსთან დაკავშირებით ეროვნული ბანკისა და მთავრობის პოზიცია მოსახლეობისთვის ბუნდოვანია. გაურკვეველია, რა ელოდება ეროვნულ ვალუტას, რადგან კომპეტენტური უწყებების წარმომადგენელთა არგუმენტები, რომელთაც ყველაზე მეტი პასუხისმგებლობა აკისრიათ, საზოგადოებისთვის ხშირად გაუგებარია. ფაქტია, რომ ერთიც და მეორეც (ეროვნული ბანკი და მთავრობა) მკაფიო გზავნილს ვერ აწვდის ხალხს.

საქართველოს მოსახლეობა სოციალურ დეფოლტს უახლოვდება. ეროვნული ვალუტის არასტაბილურობისა და გაზრდილი ხარჯის გამო, მოქალაქეების დიდი ნაწილი არა მარტო უცხოურ ვალუტაში, არამედ ლარში აღებული საბანკო კრედიტების მომსახურებას უკვე ვეღარ აუდის. სებ-ის მონაცემებით, მარტო 2016 წლის პირველ 5 თვეში ვადაგადაცილებული სესხების რაოდენობა 63 მლნ ლარით გაიზარდა. თუ ადრე ვადაგადაცილებულ სესხებში ეროვნულ ვალუტაზე გაცემული კრედიტების წილი უმნიშვნელო იყო, დღეს ის უცხოურ ვალუტაში გაცემულ სესხებს ერთიორად აღემატება.